Zalety i wady technologii sieciowych w dydaktyce

   Do indywidualnych i ogólnospołecznych walorów nauczania elementów technologii sieciowej w szkołach możemy zaliczyć bliższe poznanie otaczającej rzeczywistości, poprzez uzyskiwanie o niej wiedzy i zdobyciu stosownych umiejętności, służących jej przekształcaniu (np. z geografii: "Zróżnicowanie klimatu Europy"; astronomii - układ słoneczny: "Dziewięć planet", stosowanie indywidualnego tempa pracy. Dodanie grafiki i muzyki stanowi dodatkowy bodziec dla ucznia, przewiduje budzenie zainteresowań i postaw poznawczych oraz wspomaganie rozwoju emocjonalnego. Zastosowanie Internetu sprzyja także tworzeniu polskojęzycznych zasobów edukacyjnych (jak np. strona: "Biologia Molekularna", poznawanie technik przekazu, języków programowania (HTML, JAVA), zdobywaniu umiejętności korzystania z baz danych, list dyskusyjnych oraz wyrównaniu poziomu nauczania w dużych aglomeracjach i małych miejscowościach. Jedną z konsekwencji wprowadzenia Sieci do powszechnego użytku w szkołach może się stać wyrównanie szans życiowych młodzieży niepełnosprawnej. W szerszej perspektywie sprzyja to także intensyfikacji procesów integracji europejskiej poprzez tworzenie takich projektów, jak up. serwis "Europejskiego Centrum Współpracy Młodzieży"; serwis dotyczący "Instytucji i organizacji europejskich" oraz programów edukacyjnych.
   Wady takiego rozwiązania - to nieumiejętność selekcjonowania wiadomości istotnych z tzw. szumu informacyjnego, brak kontaktu bezpośredniego z nauczycielem, dehumanizacja procesu nauczania. Problemem jest też: konieczność zakupu drogiego sprzętu komputerowego i oprogramowania, jak również brak polskojęzycznych programów dydaktycznych, czyli hipertekstowych scenariuszy lekcji. Przykładem polskiego scenariusza lekcji może być "Kulturalna podróż w cyberprzestrzeni Europy" (strona zawiera wiele odnośników do stron WWW z dziedzin sztuki - przyp. WN). Na stronie "Fundacji im. Stefana Batorego" można zapoznać się z projektami nadesłanymi na konkurs "Edukacja w Internecie" oraz dotacjami na realizacje tych projektów.

Perspektywy stworzenia jednolitego systemu kształcenia

   Głównym zadaniem w realizacji koncepcji jednolitego systemu kształcenia wspomaganego w procesie nauczania przez narzędzia sieci Internet jest podłączenie wszystkich szkół do Internetu, przeszkolenie nauczycieli (więcej informacji na ten temat można znaleąć na stronie: "Letnia szkoła internetowa IDS'u"), przygotowanie metodyków wspierających tworzenie programów edukacyjnych i hipertekstowych scenariuszy lekcji, współpraca z krajowymi i światowymi ośrodkami naukowymi.
   Jednolity system kształcenia powinien zapewnić uczniom umiejętności poszukiwania informacji, selekcji i korzystania z publikacji elektronicznych (WWW), samodzielnego tworzenia własnych zasobów w Internecie o charakterze miedzyprzedmiotowym (język HTML [...], język Java), skutecznego komunikowania się z osobami bez względu na parametry demograficzne, dziedzictwo kulturowe, stan zdrowia (IRC, ICQ, e-mail, listy dyskusyjne oraz wysyłanie informacji (e-mail, FTP).

Niepełnosprawni - wirtualnie sprawni

   Artykuł 3 pkt. 2 Konstytucji RP stwierdza, że "kobieta i mężczyzna mają w szczególności równe prawo do kształcenia, zatrudnienia i awansów", a zatem bez względu na płeć, każdy uczeń powinien mieć równe szanse przy starcie w dorosłe życie oraz posiadać niezbędną wiedzę i kwalifikacje wymagane na rynku pracy. Życie niestety często komplikuje naszą codzienność - nieraz zdarza się nagła choroba czy niepełnosprawność, wymagająca poruszania się na wózku inwalidzkim.

   Uczeń przewlekle chory czy niepełnosprawny w tradycyjnym modelu kształcenia nie może kontynuować nauki w szkole macierzystej. Stosowana w praktyce metoda kierowania ucznia na naukę indywidualną w domu ma wiele wad: ogranicza liczbę nauczanych przedmiotów, izoluje od rówieśników, utrudnia znalezienie pracy, uzależnia finansowo od rodziny.
   Zastosowanie w dydaktyce komputera i sieci Internet (tzw. nauczanie na odległość) umożliwia odejście od tradycyjnego modelu kształcenia oraz zastosowanie nowej relacji nauczyciel-uczeń. Bliższe informacje o nauczaniu na odległość można znaleźć w serwisie edukacyjnym, prowadzonym przez "Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne".
   Z myślą o niepełnosprawnych uczniach powstał program "Internet dla Niepełnosprawnych" oraz serwis informacyjny: "Fundacja Osób Niepełnosprawnych - FON", a także: "Fundacja Pomocy Matematykom i Informatykom Niesprawnym Ruchowo" (proponujemy także witrynę "Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych" - przyp. WN).
   Wszystkim niepełnosprawnym uczniom polecam najlepszy serwis anglojęzyczny: "disABILITY". Proponuje także adres: "University of South Africa (UNISA)" - uczelnia ta organizuje kształcenie w trybie indywidualnym za pomocą Internetu, zapewniając także materiały i programy dla studentów z zaburzeniami narządów ruchu, wzroku i słuchu.

Telepraca

   Umiejetność pracy przy komputerze oraz pracy przez Internet, tzw. telepracy ("Sprawne inaczej") stanowi dla młodych matek szansę kontynuowania kariery zawodowej, dla niepełnosprawnych - moiliwość samorealizacji i niezaleiność finansową, dla starszych osób - szansę na szybką pomoc i kontakty towarzyskie.
   Znajomość obsługi komputera i korzystania z usług sieci Internet staje się jedyną szansą na uczestnictwo w globalnym społeczeństwie informacyjnym. Realizacją tej idei w Polsce zajmuje się w ramach projektu "Internet dla Szkół" Zakład MS Fundacji Rozwoju Demokracji Lokalnej. Projekt ten uznany został przez "G7 Global Inventory Projekt" za nailepszy projekt polski, a drugi w skali świata.

   Projekty edukacyjne uwzględniające wykorzystanie technologii sieciowych różnią się miedzy sobą celem. Są ukierunkowane na stworzenie równoległego, obok szkoły, nurtu kształcenia, rozszerzenie programu nauczania szkoły o samodzielnie podejmowane uczenie się i umożliwienie komunikacji pomiędzy placówkami oświatowymi w krajach europejskich.
   Chodzi jednak o to, aby rozwiązania tego typu przyczyniły się do uatrakcyjnienia procesu nauczania, uaktywnienia uczniów, powstania nowych miejsc pracy, zmniejszenia bezrobocia, aktywizacji zawodowej młodych kobiet przebywających na urlopach wychowawczych, przełamania barier psychicznych i społecznych uczniów niepełnosprawnych, którzy unieruchomieni w domach nie mogą liczyć na sukces edukacyjny w tradycyjnym systemie kształcenia oraz globalną integrację ludzi bez względu na wiek, płeć i miejsce zamieszkania.

Halina Kustosz Nr 8/98