Zwyrodnienie rozgałęzień końcowych aksonu może wprawdzie tłumaczyć ponowne osłabienie siły mięśniowej i męczliwość, ale pierwotna przyczyna tej degeneracji pozostaje nadal tajemnicą. Najbardziej wiarygodna hipoteza przyjmuje, że osłabienie mięśniowe jest po prostu skutkiem rozwijającego się z biegiem czasu przeciążenia pojedynczych neuronów ruchowych. Takie wytłumaczenie zakłada, że po przebyciu polio ocalałe gigantyczne mo-toneurony3 muszą wykonywać większą pracę, aby podtrzymać dzienną aktywność organizmu. Po wielu latach nadmiernego wysiłku te powiększone komórki nerwowe ulegają w końcu swoistemu wyczerpaniu metabolicznemu.

Stań taki prowadzi do upośledzenia w tworzeniu nowych rozgałęzień końcowych aksonu, mogących zastąpić te, które obumarły. Nie ma bezpośredniego sposobu, by zmierzyć wyczerpanie metaboliczne motoneuronu. Hipotezę tę potwierdzają jednak nieprawidłowe wyniki biopsji mięśni, badań elektrodiagnostycznych i klinicznych prób wysiłkowych.

Ponadto część badaczy podaje, że niektóre neurony ruchowe w rogach przednich rdzenia kręgowego u osób, które przeszły polio, wydają się mniejsze niż u zdrowych. Przypuszcza się, że uległy one uszkodzeniu w ostrej fazie zakażenia polio, co może prowadzić do ich przedwczesnej niewydolności. W warunkach normalnych znaczące "zużywanie się" motoneuronów nie objawia się przed 60 rokiem życia. Ponieważ u osób, które przebyły polio, ilość tych komórek jest znacznie mniejsza, utrata choćby kilku czynnych jednostek ruchowych może spowodować nieproporcjonalnie duże upośledzenie czynności mięśni.

Zużycie neuronów ruchowych wyłącznie z powodu starzenia nie musi być istotnym czynnikiem w rozwoju zespołu postpolio. W kilku badaniach nie dowiedziono istnienia dodatniej korelacji między wystąpieniem ponownego osłabienia siły mięśniowej a wiekiem chorych. Przeciwnie, prace te sugerują, że takim determinującym czynnikiem jest czas między początkiem polio a wystąpieniem nowych objawów.

Znaczenie może mieć także przetrwanie wirusa polio w organizmie lub dokładniej - cząstek wirusa pozostających w stanie utajenia i uaktywniających się w wyniku zadziałania jakichś nieznanych mechanizmów. Badacze z wielu ośrodków naukowych donosili o wykryciu fragmentów RNA podobnych do wirusa polio w płynie mózgowordzeniowym i w tkance rdzenia kręgowego u niektórych chorych z zespołem postpolio. Nie odnajdywano tych cząsteczek u osób, które przebyły polio, ale nie pojawiły się u nich symptomy zespołu postpolio. Wątpliwe jednak, aby te małe fragmenty RNA mogły mieć znaczenie zakaźne. Nie wiadomo, czy cząsteczki te znalazły się tam przypadkowo, czy też ich obecność świadczy, że odegrały rolę w zakażeniu.

Sugerowano także inne przyczyny zespołu postpolio, takie jak odpowiedź immunologiczna, niedobory hormonalne czy występowanie substancji toksycznych w środowisku. Wprawdzie niektóre z hipotez są prawdopodobne i żadna nie została całkowicie wykluczona, to jednak obecnie nie ma dostatecznie mocnych dowodów na ich poparcie.

Nie istnieją rozstrzygające testy wykrywające zespół postpolio. Badania krwi, biopsja mięśni i elektromiogra-ficzne zapisy czynności mięśniowej przeprowadzone u osób, które przebyły polio, wykazują zasadniczo te same nieprawidłowości niezależnie od tego, czy rozwinął się u nich zespół postpolio. Z tego względu diagnostyka polega głównie na starannym wykluczeniu innych przyczyn obserwowanych u chorego objawów.

Dalej: Diagnostyka i leczenie