ZASADY UDZIELANIA PIERWSZEJ POMOCY

             Przypadkowe urazy nie są zwykle ciężkie i przeważnie można je zwalczyć przy pomocy prostych technik udzielania pomocy. Każdy jednak powinien być przygotowany na możliwość zdarzenia poważniejszego wypadku, wymagającego udzielenia niezbędnej pomocy przedlekarskiej - nawet przywracania oddechu poszkodowanemu. Dlatego właśnie sprawą podstawową jest dokładne i szybkie podejmowanie koniecznych działań. Równie ważna jest wiedza na temat czynności, jakie należy wykonać w celu ratowania człowieka. Zadaniem osoby udzielającej pomocy jest stwierdzenie (bez narażenia własnego życia i zdrowia) co się stało, uspokojenie i opieka nad osobą ratowaną, opatrzenie obrażeń i zapewnienie transportu do domu lub do szpitala. Wezwanie pogotowia bywa konieczne tylko w poważnych przypadkach, takich jak: trudności z oddychaniem, intensywnego krwotoku, zaburzeń w pracy serca, utraty świadomości, zatrucia, wstrząsu lub rozległych oparzeń. Im szerszy jest zakres posiadanej wiedzy, tym sprawniejsze i skuteczniejsze będą działania w razie wypadku.

1. Sztuczne oddychanie usta-usta i usta-nos.

            Zatrzymanie oddechu może nastąpić np. po utracie świadomości. Jeśli ofiara jest nieprzytomna i wydaje się, że nie oddycha, najważniejsze jest przywrócenie oddechu przed przybyciem lekarza i opatrzeniem innych urazów.

            Metoda usta-usta: Należy ułożyć ofiarę na sztywnym i twardym podłożu, twarzą ku górze. Następnie podeprzeć kark, odchylić głowę ku tyłowi oraz oczyścić palcem jamę ustną. Później powinno się zatkać noc poszkodowanego, wziąć głęboki oddech, przycisnąć usta do ust ofiary i wdmuchnąć mocno powietrze 4 razy do płuc ratowanego. Czynności te należy kontynuować w odstępach 5 sekundowych, aż do zauważenia ruchów klatki piersiowej świadczących o samodzielnym oddychaniu przez ofiarę wypadku.

            Metoda usta-nos: Czasami uraz twarzy może uniemożliwić pompowanie powietrz do ust ofiary. W takim wypadku należy ją położyć na plecach oraz szybko oczyścić jamę ustną i drogi oddechowe z ciał obcych. Następnie odchylić głowę ku tyłowi i wdmuchiwać powietrze ustami do nosa poszkodowanego pamiętając przy tym, aby jego usta były zamknięte. Później powinno się unieść głowę i otworzyć usta ratowanego, by umożliwić mu wydech. Czynności te powtarza się, jak w przypadku metody usta-usta, co 5 sekund.

            Krwawienie obfite: Krwawienie z drobniejszych skaleczeń zwykle ustaje samo w krótkim czasie. W razie poważniejszego zranienia, krew może jednak wypływać tak gwałtownie, że nie krzepnie przed wydostaniem się na zewnątrz. Głównym celem staje się więc zmniejszenie upływu krwi, aby wspomóc jej krzepnięcie w ranie i zamknąć uszkodzone naczynia krwionośne. Oto wskazówki jak tego dokonać:

1. Połóż ofiarę i unieś zranioną część ciała,
2. Usuń z rany wszystkie łatwo dostępne obce ciała,
3. Uciśnij ranę kompresem, ściągając jej ewentualnie poszarpane krawędzie. Jeżeli w ranie tkwią jeszcze ciała obce - staraj się ich nie uciskać,
4. Utrzymuj ucisk rany. W tym celu owiń kompres bandażem lub pasami materiału,
5. Jeśli kompres nasiąknie krwią, nie zdejmuj go lecz połóż następny i obandażuj go mocno. Ogólna zasada, jaką należy się kierować podczas udzielania pierwszej pomocy w przypadku krwotoku, to utrzymanie - w miarę możliwości - miejsca zranienia powyżej poziomu serca. Nie można także próbować oczyścić poważną ranę wodą czy też środkiem odkażającym.

            Krwotok z nosa: Krwotoki z nosa są zjawiskiem spotykanym dość często i mogą być spowodowane niewielkimi urazami nosa. W razie krwawienia powinno się usiąść i pochylić głowę lekko do przodu, a następnie zacisnąć palcami obie dziurki i przez 10 min. oddychać przez usta. Później nie należy czyścić nosa przez kilka godzin bo może to doprowadzić do oderwania się skrzepu. Pomoc medyczna jest potrzebna gdy krwotok nie ustaje ponad 20 min. lub podejrzewa się złamanie nosa.

            Skaleczenia i otarcia skóry: Krwotok z niewielkiego skaleczenia pomaga oczyścić ranę i zwykle zanika sam w przeciągu kilku minut. Przyciśnięcie na chwilę kompresu doprowadza do zatamowania krwawienia. Po jego ustaniu powinno się oczyścić ranę czystą watą lub gazą, zaczynając od jej brzegów. Małe otarcia i skaleczenia goją się najszybciej jeśli pozostaną otwarte. Najlepiej więc ściągnąć ich brzegi paskami plastra chirurgicznego.

3. Naciągnięcia i zwichnięcia.

            Ze zwichnięciem stawu mamy do czynienia, kiedy zostaje on szarpnięty lub wykręcony poza zakres jego ruchomości, np. w następstwie upadku. Na ten typ urazu narażone są szczególnie stawy skokowe. Główne objawy to ból, obrzęk i zsinienie. Często zdarza się, że utrudniają one odróżnienie drobnych urazów od poważnych. W przypadku naciągnięć i zwichnięć należy:

1. Możliwie jak najszybciej przyłożyć zimny kompres,
2. Usztywnić staw lub kość, bandażując nie zbyt ciasno,
3. Jeżeli urazu doznała jakaś część nogi, powinno się ją umieścić wyżej, uniesioną i podpartą. Lekarza należy wezwać jeżeli staw boli także następnego dnia po urazie.

4. Złamania kości lub zwichnięcia stawów.

            Uraz ramienia: zranione ramię należy łagodnie zgiąć i umieścić na chuście zawiązanej na szyi. Jeżeli nie można zgiąć ręki, powinno się użyć bandaża do jej unieruchomienia wzdłuż ciała.

            Uraz barku, łokcia lub obojczyka: w tym przypadku należy wesprzeć kontuzjowaną kończynę na temblaku,.

            Uraz nogi: powinno się przywiązać kontuzjowaną nogę do zdrowej i, jeżeli to możliwe, umieścić deskę pomiędzy nimi.

            Uraz kolana: trzeba unieruchomić staw w pozycji najbardziej wygodnej dla ratowanego. Jeżeli noga jest zgięta, należy ją zabandażować w dokładnie takiej pozycji. Kiedy nogi nie da się zgiąć, należy ją usztywnić od spodu deską lub podobnym przedmiotem, umieszczając na nim coś miękkiego.

            Rozcięcie oka lub powieki: Należy przykryć oko czystym tamponem i lekko umocować, obandażowując tak, aby przykryte było też zdrowe oko. Nie można jednak zbytnio przyciskać.

            Uderzenie w okolicę oka : Postępuje się podobnie jak w przypadku rozcięcia, ale tampon musi być zimny.

            Obce ciało w oku: Nie należy próbować usuwać ciała obcego jeżeli:

                Inne ciała obce można łatwo usunąć w następujący sposób :

            Cząstkę widoczną na białkówce lub pod dolną powieką usuwamy zwilżonym rogiem chusteczki. Jeżeli niczego nie widać, naciągamy górną powiekę na dolną i chwilę odczekujemy. Kiedy to nie pomaga, chwytamy za rzęsy, odciągamy górną powiekę i nawijamy ją na zapałkę lub wykałaczkę i usuwamy ciało obce. Należy pamiętać, że pierwszą pomoc w przypadku urazów oka należy udzielać bardzo szybko, a w przypadku jakiegokolwiek zagrożenia - niezwłocznie zgłosić się do lekarza

6. Omdlenia.

            Człowiek, któremu robi się słabo lub taki, który zemdlał, powinien zostać ułożony poziomo z nogami nieco wyżej od głowy. Gdy jest to niemożliwe, należy posadzić go z głębokim skłonem w przód, tak aby głowa znalazła się między kolanami. Powinno się rozluźnić krępującą odzież, zapewnić dopływ dużej ilości powietrza i osłonić przed promieniami słonecznymi. Uczucie słabnięcia lub utrata świadomości mogą być następstwem zbyt niskiego poziomu cukru we krwi w wyniku niejedzenia. Trzeba więc - po odzyskaniu świadomości przez ratowanego - podać mu coś słodkiego do picia i lekkostrawną przekąskę. Nigdy natomiast nie należy próbować pojenia osoby nieprzytomnej.

7. Atak astmy.