| |
30 marca 2002
Tradycyjna Wielkanoc na Warmii
Zaj±c obdarowuj±cy dzieci s³odyczami, postne ¶niadanie pierwszego dnia ¦wi±t Wielkanocnych i smaganie panien ja³owcow± palm± - to niektóre zwyczaje tradycyjnych ¦wi±t Zmartwychwstania Pañskiego na Warmii.
"¦wiêta Wielkanocne na Warmii poprzedza³ bardzo ¶cis³y 40-dniowy post - powiedzia³a PAP El¿bieta Kaczmarek, etnograf z Muzeum Warmii i Mazur w Olszynie.
"Warmiacy powstrzymywali siê od jedzenia wszelkich miês, a z t³uszczów u¿ywano do sporz±dzania potraw wy³±cznie oleju. Nie jedzono w ogóle nabia³u, w tym i mas³a. Potrawy sporz±dzano g³ównie z warzyw, owoców i ryb. W ¶rody i pi±tki Wielkiego Postu posilano siê jedynie chlebem i wod±" - wyja¶nia Kaczmarek.
Nic wiêc dziwnego, ¿e ¦wiêta Zmartwychwstania Pañskiego po takim po¶cie kojarzone by³y z wielkim ucztowaniem.
W Wielki Pi±tek ch³opcy biegali po wsi ha³asuj±c drewnianymi ko³atkami, og³aszaj±c w ten sposób ¶mieræ Chrystusa. W Wielk± Sobotê palono najstarszy stoj±cy we wsi drewniany krzy¿, a wêgielki pochodz±ce z ogniska mia³y byæ ¶rodkiem leczniczym na wszelkie choroby. Na Warmii nie by³o zwyczaju ¶wiêcenia potraw.
Niedzielê Wielkanocn± nale¿a³o przywitaæ k±piel±. Domownicy wstawali wcze¶nie rano i milcz±c szli do strumyka lub rzeki, by siê umyæ. Chorym przynoszono wodê. Taka k±piel mia³a przynie¶æ zdrowie. Kropiono tak¿e byd³o - na pomy¶lno¶æ.
Niedzielnym zwyczajem by³a tak¿e wczesna pobudka, bo "kto wsta³ wraz ze s³oñcem, móg³ zobaczyæ na nim skacz±cego baranka, symbolizuj±cego zmartwychwsta³ego Chrystusa".
Po uzdrawiaj±cej k±pieli warmiacy siadali do niedzielnego postnego ¶niadania. Jedzono twaróg, mas³o ulepione w figurkê baranka, razowy chleb upieczony w prostok±tnej formie, jajka, s³one ciasteczka w kszta³cie ptaków i inne, s³odkie ju¿, ciasta.
Po postnym ¶niadaniu wielkanocnym, kolejne posi³ki by³y ju¿ bardzo obfite i miêsne. Po d³ugim po¶cie w Wielkanoc jedzono du¿o i t³usto. Dni ¶wi±teczne by³y czasem spotkañ towarzyskich i rodzinnych oraz hucznych zabaw.
W pierwszy ¶wi±teczny dzieñ warmiacy chodzili po wsi z zielonym gaikiem czyli ozdobion± ga³±zk± albo z kogutkiem. Drewniany kogutek na kó³kach by³ wo¿ony od domu do domu przez m³odych ludzi, którzy w przy¶piewkach przymawiali siê do gospodyñ o datki, jajka i s³odycze.
W drugi dzieñ ¶wi±teczny m³odzi ludzie smagali siê witkami ja³owcowymi. Powodzenie panien mo¿na by³o poznaæ po ¶ladach na ciele od uderzeñ igie³ ja³owca zwanego na Warmii kadykiem. Od smagania dziewczyna mog³a wykupiæ siê kraszank±.
Innym zwyczajem Wielkanocnego Poniedzia³ku by³ zaj±c przynosz±cy s³odycze. Z utêsknieniem czeka³y na niego grzeczne dzieci. W zale¿no¶ci od pogody zaj±c zostawia³ s³odko¶ci w domu albo na podwórku.
[PAP}
PAP-Copyright
|
| |
Autorzy serwisu nie ponosz± odpowiedzialno¶ci za dzia³alno¶æ wymienionych fundacji, stowarzyszeñ i organizacji, oraz
tre¶æ og³oszeñ i apeli zamieszczonych przez osoby trzecie. Serwis jest niezale¿ny, a informacje publikowane s±
bezp³atnie i za zgod± ich autorów.
Wszelkie prawa zastrze¿one -
prawo
(c) 1998-2002 Bo¿ena i Wojciech Nowakowscy
|
|
|
|
