Technologia informacyjna - nowy przedmiot w liceum i technikum

Zdzisław Nowakowski Centrum Kształcenia Praktycznego w Mielcu znow@ptc.pl

1.      Wstęp

Wyrażona niżej koncepcja nauczania technologii informacyjnej w liceum oraz technikum opiera się na przekonaniu autora, że jest to kontynuacja przedmiotu informatyka w gimnazjum. Ponadto istotą nauczania technologii informacyjnej jest rozwiązywanie problemów z zakresu nauczania szkolnego i codziennego życia. Tym założeniom odpowiada:

ü      program nauczania: Zdzisław Nowakowski, "Technologia informacyjna dla technikum i liceum",  DKOS-4015-146/02, MIKOM, Warszawa 2002,

ü      podręcznik: "Technologia informacyjna bez tajemnic" pod red. Zdzisława Nowakowskiego, numer dopuszczenia MENiS 292/02, MIKOM, Warszawa 2002,

ü      strony:  http://www.mikom.pl/ti oraz http://www.dzieci.org.pl/ti/

2.      Koncepcja dydaktyczna

W roku szkolnym 2002/2003 pojawił się w liceum i technikum nowy przedmiot - jest nim technologia informacyjna. Wielu nauczycieli uważa, że jest to po prostu...  dotychczasowa informatyka. Ale czy rzeczywiście tak jest?

Osobiście dostrzegam wiele różnic - wynikają one chociażby z interpretacji defini­cji obu pojęć oraz z głównych przesłań wdrażanej do polskiego systemu edukacji reformy programowej:

ü      O ile  w definicji informatyki[1] zwraca się uwagę, że jest to dziedzina wiedzy zajmująca się algorytmami oraz przetwarzaniem informacji, o tyle w definicji technologii informacyjnej[2] podkreśla się także jej zastosowanie we wszystkich obszarach aktywności ludzkiej. Wynika z tego bardziej praktyczny wymiar nowego przedmiotu.

ü      Podstawa programowa kształcenia ogólnego bardzo mocno akcentuje odejście od nauczania encyklopedycznego na rzecz kształtowania wielu umiejętnoś­ci, w tym między innymi efektywne posługiwanie się technolo­gią informacyjną, efektywne współdziałanie w zespole i pracę w grupie oraz odnoszenie do praktyki zdobytej wiedzy. Z tych zapisów wynika potrzeba upowszechnienia nowego modelu nauczania, w którym występuje wzajem­ne przenikanie się treści, umiejętności oraz postaw z różnych przedmiotów i ścieżek edukacyjnych.

Koncepcja dydaktyczna i wychowawcza powinna zatem opierać się na przekonaniu nauczycieli, że istotą nauczania tego przedmiotu nie jest poznawanie programów użytkowych, ale posługiwanie się środkami i metodami informatyki w celu rozwiązywania problemów z zakresu nauczania szkolnego i codziennego życia. Odpowiednio zdefiniowane zadanie rozwija wiele umiejętności, w tym umiejętność uczenia się i twórczego działania. Pamiętajmy o tym, że uczniowie przychodzą z gimnazjum już przygotowani do posługiwania się komputerem oraz wybranym oprogramowaniem. Nie można zatem zaczynać wszystkiego od... początku. Obawiam się, ze takie przyzwyczajenia może mieć jeszcze wielu nauczycieli informatyki.

3.      Metoda projektów

Jak już wspomniano wyżej, w jednej z umiejętności zapisanych w podstawie programowej mówi się o efektywnym współdziałaniu w zespole. Warto zatem tak zdefiniować zadanie, aby rozwiązać je metodą projektów.

Metoda projektów jest strategią postępowania, przyjazną zarówno dla uczniów, jak i  dla nauczyciela. Sprzyja ich wspólnej pracy i osiąganiu wysokich efektów dy­dak­tycz­nych. Kluczem do sukcesu tej metody jest prze­konanie uczniów do przejęcia odpowiedzialności za własną pracę. W razie powodzenia, rezultat kształcenia będzie znacznie lepszy niż przy stosowa­niu metod tradycyjnych.

Wykony­wanie projektów w grupie kształtuje zachowania społeczne, takie jak wzajemna pomoc, tolerancja, umiejętność niezależnego myślenia, dyskutowania, przekonywania, argumentowania, i słuchania innych. W takiej sytuacji efekt pracy gru­powej będzie czymś więcej, niż tylko prostą sumą pracy wszystkich członków grupy.

Oto przykład zadania, które z powodzeniem można rozwiązać metodą projek­tów. Dotyczy ono niezmiernie ważnego zagadnienia społecznego i gospodar­cze­go -integracji Polski z Unia Europejską.

3.1.      Projekt "My w Europie"

Tematem, interesującym polskie społeczeństwo, jest integracja Polski z Unią Europejską. Wielu Polaków jest przekonanych, że przez wejście do UE odniesiemy znacznie więcej korzyści od poniesionych nakładów i strat. Są jednak i tacy, którzy mają odmienne zdanie. Ich obawy wynikają z przeświad­czenia, że w konkurencji z silnymi krajami Europy Zachodniej będziemy słabszymi partnerami i stracimy narodową odrębność. Historia wielu narodów i poszczegól­nych środowisk (miast i wsi) uczy, że skutecznymi sposobami uchronienia tożsamości są między innymi:

ü      bardzo dobra znajomość tradycji swojego środowiska, jego dotychczaso­wych osiągnięć i doświad­czeń, mocnych i słabych stron, a także umieję­tnoś­ci określenia kierunków i możliwości jego rozwoju,

ü      pielęgnowanie wartości uniwersalnych,

ü      tworzenie własnej, oryginalnej kultury,

ü      upowszechnienie wiedzy o swoim środowisku poprzez środki masowego przekazu w kraju i na świecie.

Na podstawie informacji pozyskanych z różnych źródeł, m.in. z Internetu, przedstaw projekt promocji swojej miejscowości lub wybranej dziedziny jego życia. Pamiętaj, że w metodzie projektów wymagana jest jego prezentacja, która powinna być zrealizowana z wykorzystaniem komputera. Może ona mieć postać strony WWW umieszczonej w Internecie.

O zaletach metody projektów napisałem wyżej. Tym razem warto zasta­no­wić się nad korzyściami informatycznymi, które wynikają z tego zadania. Przede wszys­tkim uczniowie:

ü      wyszukają informacje - poznając nowe ważne adresy www oraz dosko­naląc umiejętności związanie z formułowaniem rozbudowanych zapytań,

ü      nawiążą (być może) ważne kontakty z osobami, które na odległość potrafią im pomóc w projekcie i dalszej nauce,

ü      opracują w tabeli oraz na wykresie dane o swojej miejscowości - tym samym pogłębią umiejętności na temat arkusza kalkulacyjnego,

ü      wykonają multimedialną prezentację -  umieszczając w niej zeskanowane lub wykonane kamerą cyfrową zdjęcia i krótkie filmy, a także nagrywając komentarz słowny oraz muzykę,  

ü      ocalą (być może) od zapomnienia efekty grupowej pracy - umieszczając prezentację na stronie www, a wersję zredagowaną w edytorze tekstu przekazując do biblioteki szkolnej.

  Więcej informacji, w jaki sposób wykonać ten projekt można znaleźć w podręczniku oraz na stronie http://www.dzieci.org.pl/ti/ Znajduje się tam przykłado­wa prezentacja poświęcona Mielcowi - organizatorowi XVI i XVII Konferencji "Informatyka w Szkole".