Polityka oświatowa Unii Europejskiej
Trudno jest mówić o wspólnej polityce oświatowej w przypadku Unii Europejskiej. Mimo licznych starań na drodze do stworzenia wspólnej polityki edukacyjnej, państwom należącym do Wspólnot nie udało się osiągnąć jednolitego systemu kształcenia w UE.
System oświatowy każdego z państw członkowskich kształtował się przez wieki, dostosowano go do określonych warunków ekonomicznych, społecznych, ustrojowych oraz kulturalnych. Trudności w stworzeniu wspólnego systemu oświatowego dla państw tworzących UE wynikają z różnych administracyjnych rozwiązań, odmiennego prawa oświatowego, różnorodności kulturowej i językowej państw europejskich. W zakresie oświaty Unia Europejska respektuje odpowiedzialność państw członkowskich za system kształcenia i treść nauczania. Wspólna polityka UE w tej dziedzinie ma na celu rozwój i wspieranie nauczania i rozpowszechniania języków państw członkowskich, wymiany międzyuczelniane (uznawanie dyplomów i okresów studiów), wymianę doświadczeń, rozwój kształcenia zawodowego, a także wskazywanie na podstawowe przemiany społeczne i technologiczne, które mają wpływ na powstawanie zupełnie nowych zawodów. 
Postanowienia Rady Unii Europejskiej
Polityka kształcenia zawodowego i ustawicznego powinna mieć wymiar europejski. Temu celowi służą coraz powszechniej wdrażane do polskiego systemu oświatowego programy Unii Europejskiej. Ich podstawowe cele zostały określone w Decyzji Rady Unii Europejskiej z dnia 6 grudnia 1994 roku "o ustanowieniu programu działania Wspólnot Europejskich w dziedzinie polityki kształcenia i szkolenia zawodowego".1
Podejmowane przedsięwzięcia powinny koncentrować się wokół czterech głównych działów:
* Doskonalenia systemów kształcenia i szkolenia zawodowego.
* Wspierania rozwoju różnych form kształcenia i szkolenia zawodowego ze szczególnym uwzględnieniem szkolenia studentów i pracowników przedsiębiorstw oraz współpracy między uczelniami i przedsiębiorstwami.
* Podnoszenia kwalifikacji zawodowych w zakresie znajomości języków obcych oraz upowszechniania wiedzy i innowacji w dziedzinie kształcenia i szkolenia zawodowego.
* Podejmowania działań pomocniczych.
Z uwagi na różnorodność systemów oraz rozwiązań przyjętych w poszczególnych państwach członkowskich w niniejszej Decyzji przyjęto następujące definicje. Ze względu na ich metodologiczne znaczenie, warto je zacytować:
* Wstępne kształcenie zawodowe (initial vocational training) - oznacza każdą formę kształcenia zawodowego  (w tym szkolenie techniczne i zawodowe oraz systemy praktyk), umożliwiającą młodzieży uzyskanie kwalifikacji zawodowych uznawanych przez właściwe organa państwa członkowskiego, w którym odbywa się kształcenie.
* Doskonalenie (dokształcanie zawodowe) (continuing cocational training) - oznacza każdą formę kształcenia i szkolenia zawodowego podejmowanego przez pracownika we Wspólnotach w czasie trwania jego kariery zawodowej.
* Kształcenia przez całe życie (lifelong learning) - oznacza współpracę poziomą między dziedzinami kształcenia oraz wszelkie przedsięwzięcia odnoszące się do kształcenia przez całe życie.
* Doradztwo zawodowe (vocational guidance) - oznacza udzielanie informacji i porad w kwestii wyboru bądź zmiany zawodu; jest ono prowadzone zarówno w formie kursów oświatowych i szkoleniowych, jak i poprzez indywidualne inicjatywy informacyjne.
* Przedsiębiorstwo (undertaking) - oznacza wszelkie podmioty w sektorze publicznym bądź prywatnym, bez względu na ich wielkość, stan prawny czy sektor gospodarki, w jakim działają, oraz wszelkiego rodzaju działalność gospodarczą, w tym w sektorach nieprodukcyjnych.
* Pracownik (worker) - oznacza każdą osobę, zatrudnioną lub nie, pozostającą w związku z rynkiem pracy, w tym osoby pracujące na "własny rachunek" (samozatrudniające się).
* Instytucja szkoleniowa (training body) - oznacza wszelkiego rodzaju instytucje typu publicznego, pół-publicznego i prywatnego, które z mocy prawodawstwa krajowego i/lub praktyki, prowadzą lub są zaangażowane w kształcenia i szkolenie zawodowe, aktualizowanie umiejętności bądź reedukację zawodową, bez względu na nazewnictwo obowiązujące w poszczególnych państwach członkowskich.
* Uczelnia (university) - oznacza wszelkiego rodzaju instytucje szkolnictwa wyższego, wydające, z mocy krajowego prawodawstwa i/lub praktyki świadectwa o uzyskaniu kwalifikacji stopnia wyższego i/lub dyplomy, bez względu na nazewnictwo obowiązujące w poszczególnych państwach członkowskich.
* Kształcenie i szkolenie otwarte i zdalne (na odległość) (open and distance learning and training) - oznacza wszelkiego rodzaju elastyczne systemy kształcenia i szkolenia zawodowego, w których wykorzystywane są tradycyjne lub nowoczesne techniki oraz usługi telekomunikacyjne i informacyjne, a także doradztwo zawodowe i nauczanie indywidualne. 
Niech uzupełnieniem tych ważnych definicji będzie związana z kształceniem na odległość definicja społeczeństwa informacyjnego.2
* Społeczeństwo informacyjne (information society) - oznacza ogół ludzi, mających powszechne i łatwe możliwości komunikowania się oraz dostęp do potrzebnych im informacji, poprawiających warunki życia, wykonywanie pracy oraz wypełnianie powinności obywatelskich.
Decyzja Rady Europy zawiera 19 celów ramowych:
1. Doskonalenie jakości oraz innowacyjności systemów kształcenia i szkolenia zawodowego w państwach członkowskich.
2. Nadawanie wymiaru europejskiego kształceniu, doskonaleniu i doradztwu zawodowemu.
3. Propagowanie idei uczenia się przez całe życie, które zapewnia możliwość przystosowania umiejętności pracowników do potrzeb rynku pracy, a także sprzyja zmniejszaniu bezrobociu i indywidualnemu rozwojowi.
4. Stworzenie młodym ludziom we Wspólnotach Europejskich możliwości 1-2 letniego przygotowania zawodowego po zakończeniu edukacji obowiązkowej do uzyskania kwalifikacji zawodowych uznawanych w państwach członkowskich.
5. Wprowadzenie specyficznych form kształcenia i szkolenia zawodowego dorosłych bez odpowiednich kwalifikacji zawodowych, a zwłaszcza nie mających odpowiedniego wykształcenia.
6. Podniesienie statusu oraz zwiększenie atrakcyjności kształcenia i szkolenia zawodowego, a także promowanie równości dyplomów uczelni akademickich i wyższych szkół zawodowych.
7. Promowanie szkolenia zawodowego młodzieży oraz przygotowanie jej do życia zawodowego, z uwzględnieniem postępu technicznego oraz warunków społecznych.
8. Wprowadzenie specyficznych form kształcenia zawodowego młodzieży nie mającej odpowiedniego przygotowania zawodowego, zwłaszcza tej, która opuściła szkołę bez odpowiedniego przygotowania.
9. Promowanie równości szans w dostępie do wstępnego kształcenia zawodowego i ustawicznego grup niekorzystnie usytuowanych na rynku pracy ze względu na czynniki społeczno-ekonomiczne, geograficzne, etniczne lub osób które są niepełnosprawne fizycznie czy upośledzone umysłowo (szczególnej uwagi wymagają osoby, u których występuje kilka czynników ryzyka, co może prowadzić do odrzucenia ich na margines społeczeństwa).
10. Wspieranie polityki kształcenia i szkolenia zawodowego koncentrującej się na zapewnieniu wszystkim pracownikom we Wspólnotach równego dostępu do edukacji ustawicznej, bez dyskryminacji, przez cały okres ich życia zawodowego.
11. Promowanie równości szans w dostępie do kształcenia i szkolenia zawodowego kobiet i mężczyzn oraz ich aktywnego uczestnictwa w tym szkoleniu, zwłaszcza przez stworzenie im nowych możliwości zatrudnienia  i zachęcanie ich do powrotu do pracy po okresie przerwy.
12. Promowanie równości szans w dostępie do kształcenia i szkolenia zawodowego dla emigrantów, ich rodzin oraz osób niepełnosprawnych, a także efektywnego uczestnictwa wymienionych grup osób w tym kształceniu.
13. Promowanie współpracy w dziedzinie badań dotyczących potrzeb szkoleniowych i kwalifikacji poszukiwanych na rynku pracy, umiejętności kluczowych w aspekcie rozwoju technologicznego i funkcjonowania rynku wewnętrznego - z uwzględnieniem swobodnego przepływu towarów, usług, osób i kapitału, konkurencyjności przedsiębiorstw i wymagań rynku pracy - oraz dążenie do uzyskania przejrzystości kwalifikacji.
14. Promowanie kształcenia i szkolenia zawodowego w kontekście wyników programów badawczych i rozwojowych, zwłaszcza dzięki współpracy między szkołami wyższymi i przedsiębiorstwami w zakresie kształcenia i szkolenia w dziedzinie nowych technologii, ich zastosowań oraz transferu.
15. Stopniowe tworzenie otwartego europejskiego obszaru kształcenia i szkolenia zawodowego oraz kwalifikacji zawodowych, przede wszystkim przez wymianę doświadczeń i informacji o ograniczeniach w zakresie swobodnego dostępu do instytucji kształcenia i szkolenia zawodowego.
16. Promowanie doskonalenia znajomości języków obcych w dziedzinie kształcenia zawodowego.
17. Promowanie rozwoju systemu poradnictwa zawodowego, dostępnego dla każdego przez cały okres aktywności zawodowej.
18. Wspieranie rozwoju metod samokształcenia w miejscu pracy oraz kształcenia otwartego i kształcenia na odległość, a zwłaszcza umożliwienie kształcenia ustawicznego
19. Wspieranie rozwoju oraz integracji umiejętności interdyscyplinarnych w kształceniu i szkoleniu zawodowym w celu promocji elastycznych kwalifikacji zawodowych oraz indywidualnych umiejętności, umożliwiających mobilność zawodową i dostosowanych do wymagań zakładów pracy.
Do realizacji wymienionych wyżej celów związanych z kształceniem i doskonaleniem zawodowym, Rada Unii Europejskiej ustanowiła "Program Leonardo da Vinci", który zostanie scharakteryzowany w dalszej części niniejszego opracowania.
Trzy wielkie czynniki przemian
Na początku nowego stulecia stoimy przed problemem utrzymującego się wysokiego bezrobocia oraz zasadniczych przemian technologicznych. Europa, jak i reszta świata, stoi wobec faktów masowego przenikania technologii informacji, nacisku rynku światowego oraz przyspieszonego odnowienia naukowego i technicznego. Te wyzwania są nośnikami postępu: one sprawiają, że człowiek, który potrafi się nimi posługiwać, zajmuje pozycję wyższą niż inni. Opublikowana w 1995 roku przez Komisję Europejską Biała Księga Kształcenia i Doskonalenia: "Nauczanie i uczenie się. Na drodze do uczącego się społeczeństwa"3 wskazuje na trzy czynniki przewrotu, które mają wpływ na przemiany społeczności europejskiej: 
1. Rozwój społeczeństwa informacyjnego. W raporcie M. Bergmana (maj 1994) "Europa i globalne społeczeństwo informacyjne" wskazuje się, że "na całym świecie technologie informacji i telekomunikacji tworzą nową rewolucję przemysłową, która okazuje się tak samo ważna i radykalna, jak te, które ją poprzedzały". Niesie ona wiele obaw, chociażby taką, że rozwój nowych technologii obniży poziom zatrudnienia. W rzeczywistości brak jest dowodów na takie stwierdzenie. Przeciwnie - technologie informacji przekształcają charakter pracy i organizacji produkcji, tworząc zupełnie nowe zawody. O znaczeniu edukacji na rzecz społeczeństwa informacyjnego świadczy także zainicjowana przez kraje członkowskie UE w czasie szczytu w Helsinkach (10-11 grudnia 1999 roku) inicjatywa "eEurope - an information Society for All". Jej celem jest przybliżenie działań na rzecz transformacji społeczeństwa europejskiego do Społeczeństwa Informacyjnego. Z kolei specjalne posiedzenie Rady Unii Europejskiej w Lizbonie w dniach 23-24 marca 2000 roku w dokumencie końcowym zamieściło listę postulatów odnoszących się do inicjatyw eEurope, w tym między innymi "spowodowanie, aby przed końcem roku 2001 wszystkie szkoły miały dostęp do Internetu i zasobów multimedialnych, a do końca 2002 roku przeszkoleni zostali nauczyciele w zakresie korzystania z sieci i zasobów multimedialnych".
2. Procesy globalizacji, które wyrażają się swobodnym przepływem:
* towarów - polega na dostosowaniu lub wzajemnej akceptacji norm i przepisów, zniesieniu kontroli granicznych oraz ujednoliceniu podatków od obrotu towarowego,
* usług - polega na liberalizacji usług finansowych, otwarciu rynku usług transportowych i telekomunikacyjnych oraz harmonizacji kontroli banków i ubezpieczeń; warto zauważyć, że w UE sektor usług dysponuje największą liczbą miejsc pracy4 - udział usług w PKB Unii wynosi aż 62%, podczas gdy dla przemysłu wynosi 35%,
* kapitału - polega na dążeniu do wspólnego rynku usług finansowych i liberalizacji obrotu papierami wartościowymi,
* osób - polega na prawie do pracy, osiedlania się i zamieszkiwania oraz korzystania ze wszystkich dóbr socjalnych w miejscu pobytu na terytorium całej UE, bez względu na przynależność państwową (obywatelstwo).
3. Przemiany cywilizacji naukowo-technicznej. Z tym trzecim czynnikiem przemian związany jest nowy model zdobywania wiedzy zakładający: zainteresowanie światem fizycznym i społecznym, kreatywność oraz umiejętność zdobywania informacji i jej celowego (dla dobra społeczeństwa) wykorzystywania. Z przemianami cywilizacyjnymi związane jest niestety zwiększenie poczucia zagrożenia. Dlatego fundamentalnego znaczenia nabiera także kształtowanie świadomości społecznej na poziomie kulturowym i etycznym.
W tej sytuacji kształcenie i doskonalenie stają się głównymi nośnikami tożsamości, przynależności, promocji społecznej i rozwoju osobowego. Ono też rozwinie zatrudnienie i stworzy nowe miejsca pracy, a także przeciwstawi się podziałowi społeczeństwa na tych, którzy wiedzą i potrafią i tych, którzy nie wiedzą i nie potrafią.
Programy edukacyjne Unii Europejskiej
W ramach polityki oświatowej Unii Europejskiej funkcjonuje wiele programów wspierających rozwój edukacji (np. Sokrates, Młodzież dla Europy, Leonardo da Vinci). Działania wspierające współpracę państw europejskich w zakresie polityki oświatowej są podejmowane również przez Radę Europy oraz UNESCO - Organizację Narodów Zjednoczonych ds. Oświaty, Nauki i Kultury
Program Sokrates5
Współpraca między krajami Wspólnoty w dziedzinie edukacji stanowi naturalny element procesu integracji europejskiej, który ma na celu wyrównanie i poprawę warunków życia i pracy w krajach członkowskich oraz krajach stowarzyszonych. 
Panuje powszechna zgoda co do tego, że różnorodność systemów edukacji we Wspólnocie stanowi wartość, którą należy zachować. W interesie każdego kraju leży więc uczenie się z doświadczeń innych Państw Członkowskich. 
Potwierdzeniem kierunków współpracy w dziedzinie edukacji jest powołanie nowego programu SOCRATES, którego głównym celem jest pomoc w podnoszeniu jakości kształcenia dzieci, młodzieży i dorosłych. Zadaniem programu jest także rozwijanie  poczucia jedności z Europą, kreowanie europejskiego wymiaru w nauczaniu, powiększenie kręgu osobistych doświadczeń o wiedzę na temat innych krajów Europy oraz wspomaganie  umiejętności  przystosowywania się do nowych warunków społecznych i ekonomicznych.
Program edukacyjny SOCRATES jest inicjatywą Wspólnoty Europejskiej przyjętą do realizacji w latach 1995-1999. Program SOCRATES działa na podstawie artykułów 149 i 150 Traktatu o Unii Europejskiej. W artykule 149 postanowiono, że Wspólnota będzie przyczyniać się do podnoszenia poziomu edukacji poprzez szereg działań realizowanych w ścisłej współpracy z Państwami Członkowskimi. Traktat zobowiązuje również do promowania idei "uczenia się przez całe życie" z myślą o wszystkich obywatelach Unii.  (I faza programu) oraz 2000-2006 (II faza programu). Polska i inne kraje stowarzyszone z Unią Europejską brały w nim udział już od roku szkolnego 1996/97 - w ramach działań przygotowawczych. Formalne przystąpienie Polski do programu SOCRATES nastąpiło w marcu 1998 r. Program zawiera siedem komponentów:
1. ERASMUS - jest adresowany do szkolnictwa wyższego - ma na celu podniesienie poziomu i wzmocnienie europejskiego wymiaru kształcenia w szkołach wyższych poprzez wspieranie międzynarodowej współpracy między uczelniami, rozszerzenie wymiany studentów i nauczycieli akademickich między europejskimi uczelniami, a także zwiększenie przejrzystości i poprawę sytuacji w zakresie uznawania studiów i kwalifikacji w całej Unii. Erasmus przyznaje granty na wyjazdy tysiącom studentów i nauczycieli, ale dotyczy także rozszerzania europejskiego wymiaru studiów dla tych studentów i nauczycieli, którzy nie uczestniczą bezpośrednio w wymianie. W tym kontekście wyraźny nacisk kładzie się na intensywne kursy, opracowywanie nowych i/lub udoskonalanie istniejących programów nauczania poprzez współpracę europejską oraz konsolidowanie pan-europejskich sieci tematycznych. Erasmus jest otwarty dla wszystkich rodzajów szkół wyższych i obejmuje wszystkie kierunki oraz poziomy studiów, ze studiami doktoranckimi włącznie. 
2. COMENIUS stanowi wyzwanie dla 350 tysięcy szkół w Europie i 69 milionów uczniów tych szkół. Wspiera on inicjatywy mające na celu podniesienie jakości edukacji szkolnej i promowanie świadomości wymiaru europejskiego w procesach edukacyjnych. Ma na celu wzbogacenie i uzupełnienie systemów edukacyjnych krajów uczestniczących. Pomaga uczniom i nauczycielom w kształtowaniu poczucia przynależności do szerszej i otwartej na świat społeczności europejskiej - społeczności o różnych tradycjach, mającej jednak korzenie we wspólnej historii.
3. LINGUA - promuje nauczanie języków obcych poprzez podnoszenie poziomu znajomości zarówno języków Unii Europejskiej, jak i innych języków o mniejszym zasięgu. Przewiduje między innymi: rozwój metod i zakresu nauczania języków, przygotowanie - w ramach współpracy - pomocy dydaktycznych i materiałów pomocniczych, przygotowanie nauczycieli do nauki języków obcych.
4. MINERVA - to nowa nazwa komponentu ODL (Open Distance Learning) - dotyczy promowania kształcenia otwartego i na odległość oraz zastosowania technologii informatyczno-komunikacyjnych w edukacji. Działania prowadzone w ramach tego komponentu mają na celu: 
* Zwiększenie świadomości nauczycieli, studentów, menedżerów i osób odpowiedzialnych za politykę edukacyjną odnośnie wpływu nowoczesnych technologii oraz kształcenia otwartego i na odległość na przemiany zachodzące w edukacji. 
* Zwiększenie dostępu do zasobów nowoczesnych metod i materiałów edukacyjnych, a także rozpowszechnienie najlepszych rozwiązań praktycznych dotyczących zastosowania technologii informatyczno - komunikacyjnych (ICT) w edukacji. 
* Zwiększenie dorobku metodologii i tzw. "ram pedagogicznych" ułatwiających dalszy rozwój multimedialnych materiałów i usług edukacyjnych wykorzystujących nowoczesne technologie ICT. 
5. GRUNDTVIG - to nowa nazwa komponentu Adult Education - ma na celu promowanie europejskich standardów i polepszanie jakości edukacji we wszystkich dziedzinach kształcenia dorosłych. Działania prowadzone w ramach komponentu GRUNDTVIG ukierunkowane są na: 
* Promowanie innowacyjnych koncepcji oraz rozwoju materiałów i usług edukacyjnych, które będą wykorzystywane w kształceniu dorosłych w różnych krajach europejskich. 
* Promowanie współpracy europejskiej między instytucjami prowadzącymi kształcenie dorosłych; 
* Polepszanie jakości kształcenia nauczycieli osób dorosłych. 
* Promowanie kształcenia w ciągu całego życia oraz rozpowszechnianie przykładów dobrej praktyki w tym zakresie. 
6. EURYDICE zakłada sobie następujące cele: rozwój wymiany informacji o systemach edukacyjnych, ukazywanie ich różnorodności oraz wyszukiwanie elementów wspólnych - jednak bez formułowania sądów czy dokonywania jakichkolwiek ocen. Nie ma systemów "lepszych" i "gorszych", nie wskazuje się modelowych rozwiązań, nie zaleca naśladownictwa, nade wszystko obowiązuje zasada respektowania odmienności. Celem nadrzędnym jest rzetelne podawanie faktów. Na szczeblu krajowym, celem każdego krajowego biura EURYDICE, jest informowanie polityków oświatowych, decydentów, administratorów oświaty, badaczy, wreszcie wszystkich zainteresowanych edukacją - o funkcjonujących w innych krajach rozwiązaniach.
7. ARION - w ramach tego programu prowadzone są akcje umożliwiające uczestnikom rozszerzanie wiedzy na temat systemów edukacyjnych innych krajów europejskich i organizowanie wyjazdów studyjnych dla specjalistów w zakresie szkolnictwa (administracji szkolnej, inspektorów, dyrektorów szkół, nauczycieli, niekiedy również rodziców). Głównym celem wyjazdów jest poznawanie priorytetów w dziedzinie edukacji w państwach członkowskich UE i krajach Europy Środkowej i Wschodniej ze szczególnym uwzględnieniem podejmowanych tam reform. Celami wizyt studyjnych w  ramach komponentu ARION są:
* Wymiana informacji i doświadczeń w dziedzinie szeroko pojętej edukacji. 
* Umożliwienie szkolenia osobom odpowiedzialnym za edukację na poziomie lokalnym, regionalnym i ogólnokrajowym. 
* Stworzenie możliwości analizowania i modyfikowania swojej pracy w świetle bezpośredniego poznawania struktur edukacyjnych i reform w innych państwach członkowskich osobom pełniącym ważne funkcje w edukacji. 
* Analiza i doskonalenie własnej pracy w oparciu o doświadczenia wynikające z zapoznania się z odmiennymi strukturami, a także reformami edukacyjnymi w odwiedzanych krajach. 
* Gromadzenie aktualnych danych i informacji dotyczących rozwoju systemów edukacyjnych w krajach UE oraz udostępnienie ich osobom zainteresowanym. 
* Nawiązywanie kontaktów z instytucjami i placówkami edukacyjnymi w państwach UE oraz Europy Środkowo-Wschodniej. 
* Umożliwienie poznania odmiennego dziedzictwa kulturowego poszczególnych państw. 
Program Leonardo da Vinci6
Główną ideą przyświecającą programowi Leonardo jest "kształcenie przez całe życie", czyli dokształcanie osób, które osiągnęły już pewien poziom wiedzy i pragną podnieść swoje kwalifikacje, np. w celu otrzymania lepszej pracy. Program udziela wsparcia finansowego międzynarodowym projektom z zakresu kształcenia i szkolenia zawodowego, które realizują poniższe cele:
1. Doskonalenie systemów wstępnego kształcenia i szkolenia zawodowego na każdym poziomie umożliwiające dostosowanie i przekwalifikowanie zgodnie z wymaganiami rynku pracy. 
2. Poprawa jakości i dostępności ustawicznego kształcenia i szkolenia zawodowego umożliwiającego zdobywanie umiejętności oraz kwalifikacji przez całe życie. 
3. Zwiększanie szans na rynku pracy poprzez promowanie innowacyjności w kształceniu i szkoleniu zawodowym oraz rozwój konkurencyjności i kształtowanie przedsiębiorczości. 
W konkursie obowiązują następujące priorytety: 
* Zwiększanie szans na rynku pracy poprzez poprawę jakości i dostępności systemów kształcenia i szkolenia zawodowego oraz doradztwa zawodowego. 
* Promowanie współpracy między instytucjami kształcenia zawodowego a przedsiębiorstwami (zwłaszcza MŚP) oraz partnerami społecznymi w celu dostosowania wykształcenia do rynku pracy. 
* Wspieranie równych szans w dostępie do kształcenia i szkolenia zawodowego osób znajdujących się w niekorzystnym położeniu na rynku pracy. 
* Promowanie inwestowania w zasoby ludzkie. Kształtowanie zdolności adaptacyjnych do rynku pracy i przedsiębiorczości niezbędnych w warunkach zmian technologicznych i organizacyjnych. 
* Wykorzystanie potencjału informatyki i technologii komunikacyjnych w kształceniu i szkoleniu zawodowym. 
* Poprawa przejrzystości kwalifikacji zawodowych.
Program Leonardo da Vinci dofinansowuje: 
* Projekty pilotażowe: Czas trwania do 3 lat, dofinansowanie - do 75% kosztów, do 200 000 euro rocznie (w tym akcje tematyczne, czas trwania do 3 lat, dofinansowanie - do 75% kosztów, do 300 000 euro rocznie). 
* Projekty wymian i staży: Czas trwania projektu do 2 lat, czas trwania pobytu beneficjentów zagranicą od 1 tygodnia do 12 miesięcy, dofinansowanie stażu - do 5 000 euro na beneficjenta. 
* Projekty językowe: Czas trwania do 3 lat, dofinansowanie - do 75% kosztów, do 200 000 euro rocznie. 
* Międzynarodowe sieci instytucji: Czas trwania do 3 lat, dofinansowanie - do 50% kosztów, do 150 000 euro rocznie. 
* Badania i analizy: Czas trwania do 3 lat, dofinansowanie - do 50%-100%, do 300 000 euro rocznie. 
Projekty mogą składać wszystkie instytucje, posiadające osobowość prawną, zaangażowane w rozwój kształcenia i szkolenia zawodowego - instytucje szkoleniowe, szkoły zawodowe, uczelnie, instytuty badawcze, przedsiębiorstwa, izby handlowe i przemysłowe, partnerzy społeczni, organizacje lokalne i regionalne, organizacje non-profit, organizacje pozarządowe, władze publiczne i inne.
Program Młodzież7
Program ma przyczyniać się do tworzenia "Europy wiedzy" oraz stworzyć europejskie forum do współpracy na rzecz rozwoju polityki młodzieżowej w oparciu o kształcenie nieformalne. Wspiera on koncepcję "uczenia się przez całe życie" oraz zachęca do rozwijania zdolności i umiejętności, a tym samym kształtuje aktywną postawę obywatelską. W Programie przyjęto następujące cele, które mają umożliwić osiągnięcie i zachowanie równowagi między rozwojem indywidualnym a działalnością kolektywną we wszystkich grupach społeczeństwa:
* Pomaganie młodym ludziom w zdobywaniu wiedzy, umiejętności i kompetencji oraz uznawanie wartości tych doświadczeń. 
* Ułatwianie integracji społecznej młodych ludzi oraz rozbudzanie w nich ducha inicjatywy. 
* Rozszerzanie dostępu, w szczególności dla młodych ludzi żyjących w trudnych warunkach i młodzieży niepełnosprawnej, przy równoczesnym likwidowaniu wszelkich form dyskryminacji i promowaniu równości na wszystkich szczeblach społecznych. 
* Zapewnianie młodym ludziom warunków do odgrywania aktywnej roli w budowaniu Europy. 
* Wprowadzanie do projektów elementu "europejskości", co będzie miało pozytywny wpływ na działalność młodzieżową na szczeblu lokalnym. 
* Działanie na rzecz lepszego poznania różnorodności naszej wspólnej kultury europejskiej i naszego wspólnego dziedzictwa. 
* Utrzymanie i doskonalenie mechanizmów zapewniających wysoki poziom kształcenia nieformalnego w ramach Programu MŁODZIEŻ. 
Poniżej scharakteryzowano krótko pięć głównych akcji Programu.
* Akcja 1: Młodzież dla Europy - Wymiana Młodzieży - stwarza wyjątkową okazję do spotkań grup młodych ludzi. Wymiany mają cel i wartość dydaktyczną, zawierając element kształcenia nieformalnego, w ramach którego grupy badają wspólne tematy i poznają wzajemnie swoje kultury. Wymiany można organizować między krajami w pełni uczestniczącymi w Programie oraz z niektórymi innymi krajami. W wymianach mogą brać udział grupy młodzieży z dwóch lub większej liczby krajów.
* Akcja 2: Wolontariat Europejski - młodzi ludzie mogą spędzić za granicą okres do 12 miesięcy w charakterze wolontariuszy europejskich, którzy pomagają w realizacji projektów lokalnych dotyczących szerokiego wachlarza zagadnień, np. zagadnień społecznych, ekologicznych i środowiskowych, sztuki i kultury, rozwoju nowych technologii, czasu wolnego i sportu.
* Akcja 3: Inicjatywy Młodzieżowe - młodzi ludzie mogą otrzymać wsparcie na realizację projektu na szczeblu lokalnym, który pozwoli im poznać wspólne zagadnienia i problemy z zakresu aktualnej tematyki młodzieżowej w Europie. Takie projekty mają stworzyć im możliwość rozwijania i wyrażania swej kreatywności i inicjatywy. Ta akcja stworzy również wolontariuszom europejskim konkretne możliwości wykorzystywania doświadczenia i umiejętności zdobytych w trakcie pracy ochotniczej.
* Akcja 4: Wspólne działania - łączy programy dotyczące edukacji (SOKRATES) i kształcenia/szkolenia zawodowego (LEONARDO DA VINCI) oraz MŁODZIEŻ. W ramach tej akcji przyznawać się będzie wsparcie na inicjatywy, w których wykorzystuje się komplementarny charakter tych trzech programów i w których uczestniczą organizacje zajmujące się edukacją, kształceniem/szkoleniem zawodowym i młodzieżą. Ponadto, wspierana będzie współpraca ułatwiająca przechodzenie od kształcenia formalnego do kształcenia nieformalnego.
* Akcja 5: Działania wspierające - stanowią podporę i uzupełnienie akcji Programu MŁODZIEŻ. Mają one na celu wzmocnienie i rozszerzenie korzyści, kontynuowanie i rozwijanie innowacyjnych działań na szczeblu Wspólnoty, a także podniesienie jakości działań, w szczególności poprzez wymianę sprawdzonych praktyk i szkolenie organizatorów w zakresie tych zagadnień, które składają się na wymiar europejski. Stanowią one również najlepszy instrument wspierania współpracy, która przyczynia się do osiągnięcia ogólnych celów Programu, oraz wzmacniania europejskich polityk młodzieżowych przy równoczesnym stymulowaniu szerszej współpracy w sprawach młodzieżowych z krajami trzecimi.
Program MŁODZIEŻ nie jest "odizolowaną" inicjatywą Wspólnoty Europejskiej. Wraz z programami SOKRATES i LEONARDO DA VINCI stanowi on jeden z szeregu programów, których celem jest stworzenie "Europejskiego obszaru edukacji" - obejmującej zarówno kształcenie formalne, jak i nieformalne - i kształcenia/szkolenia zawodowego. Wspierając działania koncentrujące się na kształceniu nieformalnym, Program MŁODZIEŻ ma wyraźnie charakter komplementarny wobec pozostałych dwóch najważniejszych programów.
1 Council Decision of 6 December 1994 establishing an action programme for the implementation of a European Community vocational training policy (94/819/EC). Dokument został opublikowany w Official Journal of the European Communities No L 340/8 z dnia 29.12.94.
2 Raport 2. Kongres Informatyki Polskiej w dniach 30 listopada - 2 grudnia 1998 roku.
3 Tytuł oryginału: The White Paper of education and training. Teacher and learning - Towards the learning society. Wydany przez: The Office for Official Publication of the European Communites, 2 rue Mercier, C - 2985 Luxembourg 1995. Dla: The Commission of the European Communites. Wydawca w Polsce: Wyższa szkoła Pedagogiczna TWP, Warszawa. Polskie wydanie: Instytut Technologii Eksploatacji, Radom, 1997.
4 Teresa Buczyńska: Makroekonomia. Podręcznik dla szkół i uczniów. Wydawnictwa szkolne PWN, Warszawa, Łódź 2000.
5 http://www.socrates.org.pl
6 http://www.bkk-cofund.org.pl
7 http://www.youth.org.pl
------------------------
Źródło - 
www.mikom.pl/ti/
www.dzieci.org.pl/internet/