internet -- kształcenie specjalne
WIRTUALNE NAUCZANIE
Teresa Pacuła
Informatyka w Szkole, XVIII
Toruń, 18-21.09.2002
Świat wirtualny na dobre zagościł w wielu dziedzinach życia. Również w nauczaniu, jako studia wirtualne, organizowane przez niektóre szkoły, np. Politechnikę Kielecką, Uniwersytet Gdański, Uniwersytet Warszawski i Politechnikę Warszawską. Okazuje się, że zapotrzebowanie na tego typu formę kształcenia jest bardzo duże.
Pomysł wirtualnego nauczania pojawił się w Zespole Szkół Zawodowych dla Niewidomych w Laskach, gdy okazało się, że uczniowie bardzo różnią się poziomem wiedzy. W zespole liczącym dziesięć osób trzy ledwie potrafiły napisać na klawiaturze kilka słów, jedna - poza brakiem wzroku - także niedosłyszała (co jest dodatkowym utrudnieniem, ponieważ w pracy na komputerze niewidomi posługują się syntezatorem mowy, który odczytuje zawartość ekranu), natomiast dwie świetnie radziły sobie z komputerem i potrafiły posługiwać się graficznym środowiskiem pracy. Pozo-stali mieścili się gdzieś po środku - między tymi, którzy nie potrafili nic, a tymi, którzy byli świetnie przygotowanymi do pracy na komputerze.
Taki skład grupy uniemożliwiał prowadzenie zajęć na jednakowym dla wszystkich poziomie. Jedynym wyjściem z tej sytuacji było opracowanie kilku planów nauczania i zindywidualizowanie zajęć. Kolejnym krokiem było przygotowanie zestawu materiałów wraz z instrukcją wykonania zaplanowanych zadań. Na lekcji każdy uczeń otrzymywał ćwiczenie i wykonywał je samodzielnie, posługując się wskazówkami zawartymi w instrukcji. Gdy coś było niejasne, mógł zwrócić się o pomoc i wyjaśnienie do kolegi lub nauczyciela.
Aby nauka stała się bardziej interesująca, powstała wirtualna szkoła. Jej istotę stanowią strony umieszczone na serwerze szkolnym. Po wejściu do takiej szkoły uczeń wybiera przedmiot, którego będzie się uczył (obecnie dostępne są tylko lekcje z informatyki; w przyszłości planowane jest opracowanie lekcji z innych przedmiotów). Może także wejść do wirtualnej biblioteki, która zawiera linki do stron edukacyjnych w Internecie (encyklopedie, leksykony, elektroniczne podręczniki, kursy, różnego rodzaju testy i lekcje on-line). Obecnie liczy ona ponad 300 pozycji.
Lekcje składają się z materiałów do samodzielnej nauki: wykładów, ćwiczeń i instrukcji. Każdy uczeń ma swój plan nauczania, dostosowany do jego umiejętności i możliwości. Wirtualnie sprawdzamy również wiedzę uczniów z niektórych działów.
Zalety wirtualnej szkoły to:
Wirtualne nauczanie w Laskach wiąże się z pewnymi dodatkowymi utrudnieniami, wynikającymi z konieczności przygotowania każdego materiału w dwóch wersjach: jednej dla uczniów tylko niedowidzących, którzy mogą pracować w aplikacjach win-dowsowych, oraz drugiej dla uczniów całkowicie niewidomych, pracujących w DOS-ie. Ten problem nie pojawi się w zwykłej szkole.
Musimy jednak zdawać sobie sprawę, że prowadzenie nauki metodą wirtualną wiąże się z ryzykiem stopniowego przerzucania zadań nauczyciela na komputer, bo ta "bezduszna maszyna" może przecież nauczyć, sprawdzić wiadomości, przeegzamino-wać, wystawić ocenę. Zresztą zapewne stąd rodzą się niekiedy obawy, że komputer w przyszłości może zabrać ludziom miejsca pracy.
Trzeba zatem podkreślić, że w szkole średniej wirtualne nauczanie powinno być jedynie wspomagającą metodą uatrakcyjnienia i unowocześnienia lekcji, nie może natomiast całkowicie zastąpić tradycyjnych form kształcenia. Wiąże się to z częściową niedojrzałością i niekonsekwentnymi zachowaniami uczniów. Te cechy są na tym etapie życia zrozumiałe i naturalne, ale mogą być także poważną barierą dla wirtual-nego nauczania, w którym nie ma stojącego w pobliżu i motywującego do nauki nauczyciela, perspektywa sprawdzianu jest bardzo odległa, a egzaminu jeszcze bardziej.
Warto jednak wprowadzać na lekcjach informatyki elementy wirtualnego kształcenia (lekcje on-line, udział w grupach dyskusyjnych, irc, telnet). Przygotowuje to uczniów do nadchodzących czasów, kiedy to, jak się przewiduje, większość z nas będzie pracowała w firmach wirtualnych (w ramach tzw. telepracy) i kiedy umiejętność posługiwania się technikami stosowanymi podczas nauczania wirtualnego będzie niezbędna każdemu. W przypadku uczniów niepełnosprawnych już teraz bardzo często jest to jedyny dostępny sposób kontynuowania nauki i znalezienia pracy w dorosłym życiu.
Teresa Pacuła
Zespół Szkół Zawodowych
Ośrodek Szkolno-Wychowawczy w Laskach
t.pacula@laski.edu.pl
Zobacz także:
Tekst publikowany na Stronie Dzieci za zgodą autora (Teresa Pacuła) oraz redaktora materiałów konferencyjnych (Macieja M. Sysły).
