internet -- kształcenie specjalne

PRZYKŁADY WYKORZYSTANIA PROGRAMU
TI'99 W SZKOLE PODSTAWOWEJ SPECJALNEJ
Izabela Ostrowska-Tadla
Andrzej Tadla
Bolesław Ochodek
Informatyka w Szkole, XVIII Toruń, 18-21.09.2002

Wstęp

Ludzie niepełnosprawni fizycznie czy umysłowo mają wiele swoistych umiejętności, są sprawni inaczej. Wspólnym celem rewalidacji dzieci o różnym rodzaju i stopniu odchyleń od normy jest maksymalne usprawnienie fizyczne, psychiczne i społeczne. Zadaniem szkoły specjalnej jest przygotowanie uczniów do uczestniczenia w życiu społecznym. Jest to więc nic innego, jak praktyczne osiąganie jednego ze strategicznych celów edukacji, jakim jest przygotowanie ucznia do aktywnego funkcjonowania w społeczeństwie informacyjnym. Absolwent szkoły specjalnej jest pełnoprawnym członkiem tego społeczeństwa i choćby dlatego należy stworzyć mu warunki do korzystania z technologii informacyjnej, aby nie czuł się wyalienowanym w otaczającej go rzeczywistości medialnej. Ramowe plany nauczania dla szkoły podstawowej specjalnej i gimnazjum specjalnego przewidują zajęcia z informatyki dla uczniów z upośledzeniem lekkim i ze sprzężonymi niepełnosprawnościami. Uczniowie z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym i znacznym zajęć z informatyki mieć nie będą. Z doświadczeń autorów i nauczycieli niektórych szkół specjalnych wynika, że brak zajęć z informatyki dla tych uczniów jest niezrozumiały. Przeprowadzone w wielu szkołach zajęcia z informatyki dla uczniów z upośledzeniem w stopniu umiarkowanym i znacznym pokazują, że uczniowie ci bardzo dobrze radzą sobie z komputerem, który działa motywująco, a udane próby wykonania określonych zadań i możliwość kontaktu z komputerem są przez tych uczniów wyrażane w postaci spontanicznych komunikatów słownych wypowiadanych do nauczyciela i kolegów [2, 3]. Kontakt z komputerem rozwija percepcję wzrokową i spostrzeganie, rozwija orientację przestrzenną i sprawność manualną, jednak stopień trudności zadań do wykonania z wykorzystaniem technologii informacyjne musi być dostosowany do poziomu niepełnosprawności. Wykorzystanie prostych programów edukacyjnych pozwala na ich stymulację pozytywną, wzajemną rywalizację. Przemyślane i konsekwentne prowadzenie zajęć przez nauczycieli różnych predmiotów z wykorzystaniem technologii informacyjnej rozwija umiejętności uczniów i przynosi wiele obustronnej satysfakcji. W referacie przedstawiono zweryfikowaną w praktyce propozycję wykorzystania programu TI'99 [1] na poziomie Nowicjusza w klasach IV-VI szkoły podstawowej specjalnej dla dzieci upośledzonych umysłowo w stopniu lekkim.

Program TI'99 a programy zajęć rewalidacyjnych

Charakterystyka każdego ucznia jest oparta na analizie orzeczenia lekarskiego, opinii poradni, świadectw, wyników badań poziomu rozwoju dziecka oraz informacje uzyskiwane od rodziców lub opiekunów ucznia. Tak zgromadzony materiał informacyjny stanowi podstawę do opracowania indywidualnego programu zajęć rewalidacyjnych dla każdego ucznia, obejmujący: opis charakterystyki ucznia, cele (rozwój fizyczny, społeczno-emocjonalny, intelektualny) oraz metody wzmocnienia pozytywnego (nagradzanie werbalne i niewerbalne) i negatywnego (nagana słowna i pisemna, brak wzmocnienia pozytywnego). Poniżej zestawiono wybrane cele z opisem sposobu ich realizacji, występujące w szczegółowych programach zajęć rewalidacyjnych, które można osiągać z programem TI'99 na poziomie Nowicjusza.

Przykład lekcji z wykorzystaniem edytora graficznego

Edytor graficzny programu TI'99 na poziomie Nowicjusza wykorzystano do przeprowadzenia w pracowni komputerowej lekcji na temat Kartka okolicznościowa, tworzenie rysunku w edytorze graficznym, w dziale programowym Praca z programami użytkowymi. Celem lekcji było kształtowanie umiejętności posługiwania się narzędziami edytora w tworzeniu rysunków i wstawianiu tekstu. Założono kilka celów szczegółowych na poziomie oczekiwanych kompetencji ucznia, takich jak: uczeń potrafi uruchomić edytor graficzny z programu TI'99, zna narzędzia edytora (ołówek, pędzel, gumka, stempel, wypełnianie kolorem), operuje kolorem, potrafi wstawiać tekst do rysunku, poprawnie kończy pracę i zapisuje ją w pliku pod określoną nazwą, potrafi otwierać pliki i wydrukować własną pracę. W czasie lekcji stosowano różne metody pracy, takie jak: rozmowa kierowana, pokaz, wyjaśnienia, działanie praktyczne i obserwacja. Stosowano zbiorową i indywidualną formę pracy. Wykorzystano następujące pomoce dydaktyczne: rysunek przedstawiający kwiaty z napisem "26 maja Dzień Matki", program TI'99 oraz krzyżówkę.

Część wstępną lekcji poświęcono przybliżeniu podstawowych pojęć związanych z grafiką komputerową, poprzedzonemu rozwiązaniem krzyżówki (rys. 1).

Niezbędny do pracy z komputerem Kiedy go wciśniesz przejdziesz do następnego wiersza Klawisz, który służy do robienia odstępów między wyrazami nazywa się Wielkie litery piszemy z klawiszem Śledzisz na nim swoje poczynania Trzymasz ją w ręku pracując z komputerem Za pomocą tego klawisza piszemy litery ą, ę, ś, ć, ...

Rysunek 1. Krzyżówka do części wstępnej lekcji

Główną część lekcji przeznaczono na samodzielne tworzenie rysunku - wykonanie i wydrukowanie laurki z okazji Dnia Matki. Projekt kartki okolicznościowej rozpoczyna się od sformułowania treści. Następnie uczeń dobiera odpowiednie symbole graficzne i po sugestiach nauczyciela wybiera odpowiednie środki plastyczne. Ponieważ uczniowie realizują indywidualne kompozycje, więc pomoc nauczyciela ogranicza się do sugerowania kierunku poszukiwania rozwiązania oraz w miarę potrzeb do udzielania pomocy technicznej.

Wstawianie rysunku do dokumentu tekstowego

Lekcja na temat Kartka okolicznościowa - wstawianie rysunku do dokumentu testowego w dziale Praca z programami użytkowymi jest kontynuacją lekcji opisanej w rozdziale 3. Celem lekcji jest kształtowanie umiejętności posługiwania się narzędziami edytora tekstu i edytora graficznego. Szczegółowe cele lekcji poprzedniej uzupełniono takimi celami, jak: uczeń potrafi posługiwać się klawiaturą i myszą, wie jak usuwać i zastępować pojedyncze znaki, wie jak rozmieszczać akapity, zna pisownię wyrazów, potrafi łączyć tekst z grafiką, potrafi projektować układ dokumentu. Do lekcji przygotowano kilka pomocy dydaktycznych: planszę z historyjką "Nasza Mama", planszę z tekstem kartki okolicznościowej, planszę z rysunkiem z okazji Dnia Matki. W części wstępnej lekcji uczniowie: omawiają historyjkę obrazkową, objaśniają pojęcie "edytor tekstu", dyskutują na temat możliwości edycji dokumentu tekstowego, omawiają przeznaczenie poszczególnych narzędzi do edycji tekstu. W części głównej lekcji uczniowie: zapoznają się z treścią dokumentu tekstowego, przepisują i formatują tekst, zapisują dokument w pliku, otwierają rysunek wykonany na poprzedniej lekcji i wstawiają go do dokumentu tekstowego, zapisują dokument i drukują go na drukarce. Przykładowe prace ucznió

Rysunek 2. Przykładowe prace uczniów

Podsumowanie

Projekt Spotkania i nauka z komputerem, zawierający program TI'99 może być z powodzeniem wykorzystywany w szkole podstawowej specjalnej ze względu na wiele walorów, takich jak: pulpit dostosowany do możliwości ucznia, czytelność poszczególnych narzędzi i intuicyjny charakter ikon do tych narzędzi, bogaty zestaw ilustracji, naturalne barwy i wiele innych. Te cechy programu motywują pozytywnie uczniów z upośledzeniem, wrażliwych na różnorodne bodźce zewnętrzne. Bez większych ograniczeń możliwe jest wykorzystanie przybornika, edytora tekstu, edytora graficznego, a w dalszym etapie zajęć także arkusza kalkulacyjnego. Ćwiczenia zamieszczone w projekcie Spotkania i nauka z komputerem mogą być wykorzystane przez nauczycieli innych przedmiotów, stwarzając podwaliny integracji międzyprzedmiotowej w kształceniu z komputerem dzieci upośledzonych umysłowo w stopniu lekkim.

Literatura

Wszelkie prawa zastrzeżone - prawo
Adres WWW - www.dzieci.org.pl
(c) 1998-2002 Wojciech Nowakowski