internet -- kształcenie specjalne
WSPOMAGANIE NAUCZANIA INDYWIDUALNEGO
INTERNETOWYMI TECHNOLOGIAMI KOMUNIKACYJNYMI I MULTIMEDIAMI
Aneta Marciszewska
Informatyka w Szkole, XVIII
Toruń, 18-21.09.2002
Wprowadzenie
Technologię informacyjną w Zespole Szkolno-Gimnazjalnym nr 2 w Bielanach Wrocławskich wdrażam już piąty rok. Jest ona w naszej szkole wykorzystywana we wszystkich przedmiotach nauczania i przez każdego nauczyciela. Jako szkolny koor-dynator technologii informacyjnej opracowałam i realizuję projekt informatyzacji szkoły, który obejmuje praktycznie wszystkie sfery jej działalności (nie tylko dydak-tycznej). W szkole zajęcia z komputerami prowadzone są na trzech etapach nauczania. Zajęcia na pierwszym poziomie (kl. 1-3) prowadzi oprócz mnie również dwóch na-uczycieli nauczania początkowego, którzy ukończyli studia z technologii informacyj-nej na Uniwersytecie Wrocławskim. Pełnią oni rolę nauczyciela technologii informa-cyjnej, prowadząc zajęcia w duecie z wychowawcą klasy. W klasach 4-6 prowadzę zajęcia informatyki oraz kółka zainteresowań, na których jest wykorzystywane TI. W gimnazjum odbywają się zajęcia informatyki oraz inne lekcje z wykorzystaniem TI.
Również jedną ze sfer mojej działalności jest nauczanie indywidualne dziecka w miejscu zamieszkania. Chłopiec jest niepełnosprawny ruchowo. W związku z trud-nościami, jakie ja i inni nauczyciele napotkali podczas nauczania indywidualnego, postanowiłam wykorzystać nowoczesną technologię informatyczną.
Nauczanie indywidualne
Zajęcia z Michałem - uczniem niepełnosprawnym prowadzę już czwarty rok. Miał on przydzielone lekcje z technologii informacyjnej już w klasie drugiej szkoły podstawowej. Historia nauczania Michała jest bardzo ciekawa. Obecnie jest on w piątej klasie. Już od początku swojej edukacji zadziwiał swoją pierwszą nauczycielkę i wychowawczynię - p. Urszulę Sorbal. Michał zawsze chodził do jednej klasy w szkole. Bardzo czynnie uczestniczył, z pomocą swojej mamy, we wszystkich wycieczkach i najważniejszych imprezach organizowanych z udziałem szkolnych koleżanek i kolegów. W klasie drugiej, postanowiono Michałowi wprowadzić dodatkowe zajęcia z technologii informacyjnej. Miałam bardzo poważny problem ze zorganizowaniem sprzętu komputerowego dla niego. Na początek otrzymał komputer, działający w systemie Windows 3.11. Zależało mi na tym, by mógł poznać klawiaturę, myszkę i przede wszystkim komputer. Wyszłam z założenia, że jest to jego narzędzie pracy i narzędzie do komunikacji. Jednak Michał i tutaj zadziwił nas swoimi umiejętnościami. Doskonale "bawił" się systemem Windows, a DOS też nie sprawiał mu kłopotów. Jego monitor monochromatyczny nie przeszkadzał mu w rysowaniu kolorowych rysunków, mówiąc: "Przecież wiadomo, że w Paint tutaj jest czerwony, a tutaj niebieski itd...." Zorientowaliśmy się, że Michał jak najszybciej musi mieć swój dobry sprzęt. Świąteczne akcje organizowane przez uczniów w szkole oraz założenie konta bankowego częściowo pomogły rodzicom w decyzji zakupienia Michałowi nowego komputera. Obecnie ma już komputer nowoczesny.
Michał rozpoczął naukę w klasie czwartej. Nastąpiły wtedy zmiany nauczycieli uczących. Dyrektor szkoły p. Elżbieta Opalska-Rycerz sformowała Zespół, który będzie edukował chłopca na tym etapie nauczania. Wychowawcą klasy, do której należy Michał, jest p. Elżbieta Konieczna, która uczy j. polskiego i prowadzi również szkolną gazetkę Bąbel. Od tej klasy uczyłam Michała Informatyki z programu nauczania dla klas 4-6 (patrz [3]). Innych przedmiotów uczyli: j. niemiecki - Magdalena Kondra-ciuk, matematyka - Honorata Śladewska, historia i przyroda - Justyna Magiera. Podczas prowadzenia zajęć wszyscy korzystali w miarę potrzeby z technologii informa-cyjnej. Najczęściej były to zadania domowe pisane przez Michała za pomocą kompu-tera. Ale jego umiejętności posługiwania się komputerem są bardzo wysokie, więc wspólnie starałyśmy się dobrać Michałowi zadania, które mógłby rozwiązać i wyko-nać za pomocą komputera. Korzystałyśmy z niektórych modułów multimedialnych, jak również z gotowych stron internetowych, wydawanych na CD wraz z gazetą. Bardzo często Michał uczył nas, jak posługiwać się danym oprogramowaniem, a my do-bierałyśmy temat, który można przerobić z jego pomocą. Michał szybko się uczy i ma doskonałą pamięć, ale kontakty społeczne i dostęp do informacji ma ograniczony. Te potrzeby doskonale ujął w [1] D. Bielecki. Oto najważniejsze z nich:
Wspomaganie zajęć Internetem
W szkole mamy dwie pracownie komputerowe (10+15 komputerów) podłączone do Internetu. Niestety Michał, który miał zajęcia w domu nie miał żadnego dostępu, a będąc w szkole nie miał czasu i ochoty na "surfowanie" w Internecie, bowiem wolał porozmawiać z kolegami i koleżankami szkolnymi, z którymi tylko czasami się spotyka. Tutaj spostrzegłam, że Michał oprócz lekcji i sporadycznych kontaktów ze szkołą potrzebuje jeszcze mieć większy dostęp do informacji i możliwość komunikacji po-między szkołą a domem. Doskonałym rozwiązaniem na to jest Internet, który w tym przypadku zbliżyłby Michała do szkoły i jego kolegów, a nauczyciele mieliby możliwość systematycznego kontaktu.
W [2] prof. B. Siemienicki z Uniwersytetu w Toruniu przedstawia obszary wykorzystania komputerów w rewalidacji. Jednym z nich jest Komunikacja interpersonalna ze światem zewnętrznym: "Osoba mająca trudności ruchowe w tradycyjnych warunkach jest skazana na ciągły pobyt w domu. Mając do dyspozycji Internet uzyskuje swobodny dostęp do różnego typu kontaktów międzyludzkich np. rozmowy, dyskusje, możliwość poznania ciekawych ludzi. ...Możliwość porozumiewania się stwarza do-godne warunki do czynnego życia społecznego."
W związku z tym postanowiłam zainteresować media i firmy nauczaniem na odległość, aby rozszerzyć możliwości techniczne. Dzięki pomocy gazety Superekspress i telewizji TVN Michał jeszcze pod koniec roku szkolnego 2001/02 otrzymał od Telekomunikacji Polskiej stałe łącze internetowe, tzw. SDI. Firma hostingowa Sisco udostępniła Michałowi miejsce na serwerze na stronę internetową: www.michal.sisco.pl, skrzynkę e-mail oraz zaoferowała swoją pomoc w tym zakresie. Między innymi przez swoją stronę Michał będzie miał opracowany system do wspomagania nauczania indywidualnego, dostosowany do jego i naszych potrzeb.
Dzięki temu w trakcie wakacji mogliśmy się przygotować do nauczania przez Internet. Ogólny schemat funkcjonowania tego systemu nauczania będzie wyglądał tak, jak na rys. 1.
Wspomaganie zajęć multimediami
Doświadczenia w wykorzystaniu multimediów w nauczaniu Michała doskonale potwierdzają opinie prof. M.M. Sysły w [4], że: "Z punktu widzenia metodyki, multimedia powinny być zintegrowane z poszczególnymi zajęciami, a rynkowo najlepsze efekty osiąga się przygotowując gotowe do użytku programy niezależne od konkret-nego odbiorcy i środowiska uczenia się.
Główną cechą technologii informacyjnej i komunikacyjnej jest proces, któremu jest poddawana informacja, zarówno w swoim status quo, jak i podczas korzystania z niej. Odniesienie możliwości tej technologii do edukacji powinno zatem powodować zmianę punktu zainteresowania i działania, z pojedynczych produktów na procesy z ich udziałem, a w konsekwencji - z zapisów programowych (takich jak w Podstawie programowej) ku tworzeniu środowisk uczenia się, czyli ku procesowi kształcenia. Uczenie się zawsze przebiega w jakimś otoczeniu. Uczeń sięga po tę, albo inną pomoc (multimedialną), gdy go coś do tego motywuje. Zatem multimedia powinny by wzbogacone tymi procesami, które są częścią procesu uczenia się."
Rysunek 1
W naszym przypadku potrzebujemy tylko niektóre moduły z programów multimedialnych. Obecnie mamy możliwość, dzięki uprzejmości firmy WSiP, korzystania z następujących:
Będą one również w tym roku szkolnym wykorzystywane przez Zespół nauczycieli uczących Michała.
Zakończenie
Obecnie jesteśmy po pierwszych próbach nauczania na odległość. Michał jest szczęśliwy, bo dzięki dostępowi do Internetu mieliśmy kontakt nawet w trakcie wakacji. W tym czasie nauczył się posługiwania kilkoma nowymi programami, które uła-twiają mu komunikację wirtualną przez Internet oraz korzystania z jego zasobów. Poznał zasady działania programów multimedialnych, z których będziemy korzystać w tym roku szkolnym. Michał również będzie mógł uczestniczyć w zajęciach poza-lekcyjnych. Jedną z roli, jaka mu przypadnie, to współredakcja gazetki szkolnej Bąbel (on-line) oraz pomoc przy tworzeniu internetowej strony szkoły. Będzie również mógł uczestniczyć na niektórych lekcjach, przebywając w domu, zgodnie ze słowami Konstytucji RP, art. 70: "Każde dziecko, także niepełnosprawne ma prawo do nauki."
Podczas konferencji przedstawimy wraz z Michałem możliwości wykorzystania wideokonferencji, Internetu i multimediów do wspomagania nauczania indywidualnego.
Literatura
Aneta Marciszewska
ZSG nr 2 w Bielanach Wrocławskich
aneta_marciszewska@snti.pl
Zobacz także:
Tekst publikowany na Stronie Dzieci za zgodą autora (Aneta Marciszewska) oraz redaktora materiałów konferencyjnych (Macieja M. Sysły).
