Istnieją jednak dzieci, które mimo spełnionych powyżej warunków nie potrafią osiągnąć powodzenia w nauce. Do tej grupy z odchyleniami od normy prawidłowego rozwoju psychofizycznego zalicza się dzieci:

Opóźnienie jednej rozległej sfery rozwoju zostało określone jako parcjalne, a opóźnienie poszczególnych funkcji nazywa się fragmentarycznymi deficytami rozwojowymi. Opierając się na koncepcjach francuskich autorów H. Spionek wyróżnia dwa rodzaje fragmentarycznych deficytów rozwojowych:

Oba te rodzaje deficytów są współodpowiedzialne za powstawanie dysleksji i 981dysgrafii, występujące u dzieci,u których poziom rozwoju sfery orientacyjno - poznawczej nie wykazuje odchyleń od normy (normalny iloraz inteligencji). Dodatkowo przyczyną dysleksji i dysortografii może być fragmentaryczny deficyt rozwoju ruchowego.

Na Światowej Konferencji Neurologów (USA, 1968r.) ustalono definicję dysleksji, określając ją jako "zaburzenie, które przejawia się niemożnością opanowania umiejętności czytania i pisania mimo dobrej inteligencji i warunków środowiskowych. Niezdolność ta uwarunkowana jest zaburzeniami podstawowych funkcji poznawczych. a oznacza trudności nabycia umiejętności poprawnego pisania.

Zewnętrznymi objawami mikrozaburzeń są tak zwane "specyficzne trudności w uczeniu się".

"Do najczęściej spotykanych symptomów zaliczono: nadruchliwość, chwiejność emocjonalną z dominacją impulsywności, zaburzenia percepcyjno - motoryczne, niedobory ogólnej koordynacji, zakłócenia procesów pamięci, uwagi, mowy i myślenia oraz specjalną niezdolność do czytania, pisania i arytmetyki, zwaną odpowiednio dysleksją, dysgrafią i dysortografią oraz dyskalkulią." Określenie "specyficzne trudności w uczeniu się" oznacza szczególny rodzaj trudności ze względu na charakterystyczny zespół objawów i moment ujawniania się ich w działaniu i zachowaniu dziecka, a zwłaszcza podczas procesu dydaktyczno-wychowawczego.

Wśród koncepcji wyjaśniających pierwotne przyczyny dysleksji, dysortografii i dysgrafii "wyróżnić można cztery koncepcje etiologiczne:

Aktualnie twierdzi się, że na występowanie tych zaburzeń nie mają wpływu wyłącznie działania jednorodnych czynników. Mogą one być wywołane uwarunkowaniem organicznym, genetycznym lub innymi czynnikami patogennymi, z przewagą jednych czynników nad drugimi.

Halina Spionek, która położyła szczególną zasługę dla wyjaśnienia przyczyn niepowodzeń szkolnych, a w tym specyficznych trudności w nauce czytania i pisania, w swej pracy proponuje nazywać dysleksję i dysgrafię jako wyłącznie takie trudności w czytaniu i pisaniu, które są spowodowane deficytami rozwoju funkcji percepcyjno-motorycznych, obliczanymi w stosunku wieku dziecka, a ocenianymi również w relacji do jego ogólnego poziomu umysłowego.

Dzieci dyslektyczne napotykają na ciągłe niepowodzenia szkolne. Występują tu wyraźne rozbieżności między wymaganiami dydaktycznymi i wychowawczymi a postępowaniem uczniów oraz uzyskiwanymi przez nich wynikami nauczania. Dzieci te wykazują brak zainteresowania nauką i niechęć do niej, stają się nerwowe,. Zazwyczaj jest to już 96 reakcją na sytuację trudną, (T. Tomaszewski, 1981r. sytuacja trudna - to taka sytuacja, w której istnieje rozbieżność między zadaniami i wymaganiami otoczenia a subiektywnymi możliwościami dziecka) a także reakcją na nieprawidłową postawę otoczenia: wywieranie presji, stawianie wygórowanych wymagań (w stosunku do tego właśnie dziecka) brak akceptacji, nieprawidłowa ocena dziecka. Podczas, gdy szczególnie w pierwszych latach nauki dziecko potrzebuje społecznej aprobaty, tendencji do sukcesów, zdobywania nowych doświadczeń, poczucia bezpieczeństwa.

Błędami najczęściej popełnianymi przez rodziców dzieci dyslektycznych są:

Ważna staje się, zatem opieka rodziców, stworzenie dziecku korzystnych warunków środowiskowych, wychowawczych. Dzieci te wymagają także ciągłej kontroli i opieki specjalistycznej, właściwego oddziaływania psychopedagogicznego łącznie ukierunkowanymi ćwiczeniami, a nierzadko też leczenia zleconego przez lekarza.

Nauczyciele często uogólniają problem, określając go jako trudności, nieporadność w uczeniu się. Rzadko różnicują charakter trudności w uczeniu się, nie stopniują ich nasilenia, a także niezbyt wnikliwie analizują złożoność wzajemnych zależności. Nie są w stanie przewidzieć mechanizmu potęgowania się tego zjawiska i zarówno w kierunku pogłębiania się, jak i rozprzestrzeniania. Nie wspierają pomyślnie rozwoju dziecka, stosując nieskuteczne do potrzeb zabiegi korekcyjno - wyrównawcze. W postępowaniu pedagogicznym o charakterze diagnostycznym nie podejmują zadań rozpoznających możliwości uczniów i stopnia ich uaktywnienia podczas wypełniania obowiązków szkolnych. Często z powodu braku właściwej interwencji specjalistycznej okres utrzymywania się niepowodzeń obejmuje kilka lat nauki szkolnej, nabierając przez to dużych rozmiarów, zarówno, co do wiedzy, jak i przeobrażeń w postawach społecznych poszczególnych uczniów.

Konieczna jest, zatem refleksyjna wrażliwość nauczyciela na sposób ich funkcjonowania i przyczyny ich zachowań, aby można było właściwie zdiagnozować oraz zaplanować drogę postępowania pedagogicznego.

Kryteria, jakie pozwolą odróżnić dzieci dyslektyczne od innych źle czytających to:

1. utrzymywanie się trudności w czytaniu aż do okresu dojrzałości (względnie trwały charakter tych zaburzeń);
2. specyficzne rodzaje błędów występujących podczas czytania i pisania;
3. rodzinne występowanie zaburzeń;
4. częste występowanie tych zaburzeń u osobników płci męskiej;
5. brak poważnych uszkodzeń mózgu i defektów narządów zmysłów;
6. częste skojarzenie tych zaburzeń z zaburzeniami rozpoznawania innych symboli;
7. niepowodzenia w nauce czytania przy użyciu konwencjonalnych metod nauczania;
8. niepowodzenia mimo prawidłowej motywacji i normalnej, lub wyższej niż przeciętna, inteligencji.

U dzieci dyslektycznych przyczyną trudności w nauce okazuje się, nie jest ogólne opóźnienie rozwoju umysłowego, ani zaburzenia życia uczuciowego, ani też same warunki środowiskowe. Są to najczęściej drobne, parcjalne opóźnienia rozwojowe, nazywane fragmentarycznymi. Dzieci, o których mowa pod pewnym względem są na poziomie wieku, pod innym mogą być powyżej normy, a pod innym poniżej normy. Zwykle są one oceniane jako inteligentne.

Specjalna praca z dziećmi dyslektycznymi najczęściej jest nazywana reedukacją, a nauczyciele, którzy przeprowadzają, reedukatorami.W. Okoń przez reedukację rozumie "działalność polegająca na przekształceniu uprzednio wytworzonych i utrwalonych wiadomości, sprawności, motywów i zainteresowań, poglądów, przekonań i postaw." Przez działalność reedukacyjną rozumie się, zatem zespół poczynań zmierzających do poprawy, usuwania wad i niedomagań dziecka, czyli jest to działalność wyrównawcza, zmierzająca do uzupełnienia braków w sferze poznawczej i społeczno-emocjonalnej ucznia.

W książce Teresy Gąsowskiej i Zofii Pietrzak-Stępkowskiej pt. "Praca wyrównawcza z dziećmi mającymi trudności w czytaniu i pisaniu" proponują słowo "reedukacja" tłumaczyć nie tylko jako ponowne uczenie (przeuczanie), co wiąże się z likwidacją złych nawyków", ale również zapobieganie złym nawykom. "Tak, więc termin "reedukacja" będzie oznaczał pracę wyrównawczą z dziećmi dyslektycznymi, mającą na celu takie wyrównywanie braków w rozwoju psychomotorycznym dziecka oraz opanowanie przez nie podstawowych umiejętności w czytaniu i pisaniu, by umożliwiało to dalszą naukę dziecka w szkole. Czas trwania reedukacji jest uzależniony od stopnia i zakresu zaburzeń, od ogólnego rozwoju umysłowego, od stopnia zaburzeń równowagi procesów nerwowych oraz od wpływów środowiska domowego i szkolnego.

Uczniowie z cząstkowymi zaburzeniami rozwoju mogą całkowicie wyrównywać swe braki i stać się dobrymi uczniami, jeśli zostaną spełnione te warunki: