Zakażenia HIV szczególnie ciężko zwalczać u osób młodych

Gdy dziecko jest chore
(Świat Nauki - wrzesień 1998)

Catherine M. Wilferet, Ross E. McKinney, Jr.

Tekst publikowany za zgodą wydawcy miesięcznika "ŚWIAT NAUKI" -
Prószyński i S-ka. Dziękujemy.

Dziciom zakażonym HIV trudniej jest zachować dobry stan zdrowia niż dorosłym. U młodych ludzi wirus przejawia większą zjadliwość, szybciej powodując zaburzenia odporności charakterystyczne dla AIDS oraz zgon. Mniej jest leków przeciw HIV, które można podawać dzieciom poniżej 13 roku życia. Poza tym pediatrzy nie dysponują wystarczająco szczegółowymi danymi, na podstawie których mogliby wypracować odpowiednie sposoby leczenia. Co więcej, schematy terapii uważane za najlepsze z punktu widzenia medycyny mogą być trudne do realizacji dla rodziny chorego dziecka.

Dzieci HIY-pozytywne prawie zawsze zakażają się wirusem od matek w czasie ciąży lub w trakcie karmienia piersią. Około dwie/trzecie nabywa wirusa bezpośrednio podczas porodu lub na kilka dni przed nim. Obecnie na całym świecie żyje ponad milion zakażonych dzieci, a liczba ich zwiększa się o 1500 dziennie, głównie w krajach rozwijających się.

Zjadliwość HIV u dzieci szybko daje o sobie znać. Objawy pojawiają się zazwyczaj już w pierwszym roku życia - znacznie prędzej niż u dorosłych, którzy na ogół cieszą się dobrym samopoczuciem przez kilka, a nawet kilkanaście lat. Podobnie wiele zakażonych dzieci - nawet do 16% - umiera przed ukończeniem czwartego roku żyda na skutek gwałtownego wyniszczenia układu odpornościowego i rozwoju licznych zakażeń oportunistycznych charakterystycznych dla AIDS, tych samych, na które zapadają dorośli, choć niewielu z nich umiera w tak krótkim czasie.

Poza tym, że choroba postępuje szybciej u dzieci, wykazują one czasami objawy nieobserwowane u starszych pacjentów. Zdarza się, że HIV atakuje mózg dziecka we wczesnej fazie choroby. Ponieważ narząd ten jest wówczas jeszcze niedojrzały, zakażenie może wywrzeć negatywny wpływ na rozwój intelektualny i sprawność ruchową dziecka, powodując zaburzenia koordynacji. Skutki są zwykle nieodwracalne. Również dorośli cierpią czasem na zaburzenia funkcji mózgu, lecz zwykle pojawiają się one znacznie później.

Ponadto zahamowaniu może ulec rozwój fizyczny (zarówno wzrost, jak i przyrost masy ciała), nawet gdy brak innych objawów choroby. Jednak skuteczne leczenie przeciwwirusowe przywraca prawidłowe tempo wzrostu, co pozwala uznać zmiany wysokości i wagi dziecka za zastępczy wykładnik skuteczności schematu terapii w kontroli replikacji wirusa.

Dzieci częściej zapadają na zakażenia bakteryjne, ponieważ żyją zbyt krótko, by mieć kontakt z tymi drobnoustrojami i wytworzyć odporność. Dodatkowo uszkodzenie układu odpornościowego przez HIV zwiększa podatność na infekcje. W rezultacie około 20% dzieci ofiar AIDS musi walczyć z ciężkimi, nawracającymi zakażeniami bakteryjnymi, na przykład zapaleniem, opon mózgowych czy płuc. U niektórych dochodzi do nawrotów także chorób wirusowych, takich jak ospa wietrzna, które rzadko występują ponownie u ich rówieśników.

Wydaje się, że obecnie naukowcy zaczynają rozumieć, dlaczego u osób młodszych wirus szybciej wywołuje objawy choroby. U dzieci często stwierdza się większą całkowitą ilość wirusa w organizmie ("ładunek wirusa"), przejawiającą się wysokim stężeniem RNA HIV we krwi. Dorośli zwykle mają porównywalnie podwyższony ładunek wirusa bezpośrednio po zakażeniu, lecz obniża się on w ciągu następnych miesięcy, podczas gdy u małych dzieci pozostaje wysoki przez lata. Utrzymującą się obecność dużej liczby cząsteczek wirusa (wysoką replikację wirusa - przyp. tłum.), którą jest trudniej zredukować aniżeli mniejszy ładunek wirusa: łączy się to z szybszym postępem choroby i skróceniem życia

Dalej: Problemy terapii